Page 13 - Р.Р.Кулаковская1

биһиги аҕабыт төрүт өлүө суохтааҕыттан дуу, Дмитрий Кононович хайдах эрэ бэйэтэ
сатыырынан итинник көрүдьүөстүк эппититтэн эбитэ дуу, күлүстүбүт уонна сыыры
таҥнары сүүрэн түстүбүт. Аҕабыт онно соҕотоҕун өбүгэлэрин быыһыгар туран хаалбыта.

Ити кэннэ ким, ханна кистэнэн сыталларын барыларын ыйан көрдөрбүтэ. Уһаппатахпыт,
үлэтэ саҕаламмыта. Биһиги көх-нэм буолбуппут. Өрөспүүбүлүкэ архитектордара
үлэлээбиттэрэ, дьон-сэргэ көмөлөспүтэ. Сыыйа барыта ситэн, билигин Амыдай пантеона
буолан уларыйан турар. Онно Людмила Реасовна барытыгар сүүрэн-көтөн, кэпсэтэн-
ипсэтэн улахан хорсун үлэни оҥорбута.

Людмила Реасовна Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан институту тэрийсибитэ. Оччотооҕу
салалта тута өйөөн, институт ХИФУ иһинэн тэриллэн күн- сирин көрбүтэ. Институт
үлэһиттэрин маҥнайгы улахан үлэлэрэ – А.Е. Кулаковскай айар үлэтин тоҕус томнаах
научнай хомуурунньуга тахсарын былааннарыгар ылыммыттара. Бу үлэ ис-тас былаанын,
ол эбэтэр ис хоһоонуттан саҕалаан тас таҥастааһыныгар диэри барытын балтым бэйэтэ
барылын оҥорон сирдээн биэрбитэ. Институт билигин айымньылаахтык үлэлээн, үһүс
хомуурунньуктарын бүтэрэн, төрдүстэрин саҕалаатахтара буолуо.

Бырааппыт Алексей Реасович, норуокка биллэр аата Дьэҥкир диэн. Кини ити хос эһэбит
Дьэҥкир Дьэлиһиэй аатын сүгэр. Аҕабыт кэпсииринэн, Дьэҥкир Дьэлиһиэй сып-
сырдыгынан көрбүт, олус ыраас сэбэрэлээх, нуучча курдук киһи эбит. Ол курдук, Алеша
дьиэ кэргэнэ – «Дьэҥкирдэр» диэн аат иҥмит ыала. Алеша туох баар өйүн-санаатын бу
дойдуга олорбут кэмин бүүс-бүтүннүү эһэтигэр анаабыта. Кини наһаа үчүгэйдик хоһоон,
кэпсээн суруйара. Ахтыылары суруйуунан олус табыллан дьарыгырбыта.
Тылбаастааһынынан эмиэ киһи кэрэхсиэх гына дьарыктаммыта. Убайынаан Атостуун
Уучайга лааҕыр астаран оҕо бөҕөнү онно сынньатан, Кулаковскайдар тустарынан кэпсээн,
сэһэн бөҕөнү тэнитэн, сүөһү-ас ииттэн, наһаа үчүгэйдик үлэлээн-хамсаан олорбута.
Кинини эмиэ Тааттатын дьоно сүрдээх үчүгэйдик ытыс үрдүгэр тутан, бочуоттаан,
чиэстээн, ытыктаан, бары литература тэрээһиннэригэр ыҥыран, көмөлөһүннэрэн
сылдьыбыттарыттан биһиги эмиэ олус диэн махтанабыт.

Лариса Реасовна – биһиги кырабыт, биир мааны балтыбыт, оҕобут буолар. Кини Сербияҕа
олохсуйбута 20-чэ сыл буолла. Саха дьахтарын быһыытынан ол омук сиригэр тиийэн
бэйэтин холумтанын сылааһын киллэрэн, Далбар Хотун буола үүнэн олус үчүгэйдик
олорор. Биһиги бары балтыбытыгар баран ыалдьыттыыр үгэстээхпит. Кини төһө да
төрөөбүт дойдутуттан тэйдэр, онно олорон саха литературатын, тылын-өһүн, ырыатын-
тойугун Европа дьонугар билиһиннэрэр, тустаах тэрилтэлэр нөҥүө киэҥник тарҕатыынан
дьарыктанар. Ону таһынан Европаҕа олохсуйбут сахалары мунньан, хас даҕаны
түһүмэхтээн ыһыах ыһан, хата кимнээҕэр көхтөөхтүк уонна сэргэхтик олорор. Биир бэйэм
кэтээн көрдөхпүнэ, итинник туспа тыллаах- өстөөх, ураты култууралаах норуот ортотугар
араас тэрээһиннэри ыытыы, сүрдээх элбэх энергиялаах уонна ылыннарыылаах тыллаах-
өстөөх киһиэхэ кыаллар үлэ быһыылаах. Киниэхэ сылдьыбыт кэммэр иккитэ итинник
улахан тэрээһиҥҥэ түбэһэн турардаахпын.

2019 сыллаахха кулун тутар 24 күнүгэр Болгарияҕа Кириллица тиэргэнигэр эһэбит
Өксөкүлээх Өлөксөй бюһа турбута. Бу тэрээһин Саха сирэ уонна Болгария «Биир
санаанан» диэн литература бырайыагын хардарыта култуураларбытын, литературабытын,
историябытын билиһиннэрэр сыаллааҕа. Бу норуоттар икки ардыларыгар доҕордоһуу
күргэтин түһэрии күнэ этэ. Кириллица тиэргэнэ диэн Плиска куоратыгар баар эмиэ
сүрдээх интэриэһинэй, киһи кэрэхсиир сирэ. Бэйэтэ улахан музей, картиннай
галереялардаах, часовнялаах, анал оскуолалаах, уопсайынан тылга-өскө сыһыаннаах араас
хайысханы ситимнээбиттэр, аан дойду үрдүнэн кириллица тылынан суругу- бичиги
тарҕаппыт дьону, кинилэр сырдык мөссүөннэрин мэҥэ таас оҥорон үйэтиппиттэр. Онно