Page 10 - Р.Р.Кулаковская1

атын сиргэ үлэ булара уустугун, оҕолорун айаҕын иитэригэр улаханнык кыһарыйтарарын
билэр эбит.

Онтон туран, биһигини библиотека хоһугар ыҥыртардылар. Онно киирбиппит,
истиримээҥ-

кэ үрдүгэр туран бибилэтиэкэрбит, долбуурга турар кинигэлэртэн Алексей Кулаковскай,
Анемподист Софронов, Николай Неустроев суруйууларын ороон ыла-ыла сиргэ
быраҕаттыы сылдьар эбит. Хайыы-үйэ балай эмэ кинигэ биһиги иннибитигэр сытара
көстө түспүтэ. Эһэбит барахсан үтүө аата, сырата-сылбата бу ыһыллан сытаахтыыра. Ону
көрөөт, хайдах эрэ бөтө бэрдэрдим, тулуйбатым, көрүдүөргэ ыстанным. Быраатым эмиэ
хап-сабар кэннибиттэн ойон таҕыста. Сотору уолаттар сүүрэн кэллилэр уонна: «Эһэҕитин
уматан эрэллэр!» – диэн тыллыы оҕустулар. Биһиги эппит сирдэригэр – оскуола кэннигэр
сүүрэн таҕыстыбыт. Онно оскуола кэннигэр икки ааннаах ампаар баара. Ол таһыгар
тиийэн күрүө быыһынан көрбүппүт, букатын бугул саҕа өрөһөлөммүт кинигэлэр уокка
умайан күлүбүрүү аҕай турар этилэрэ…

Онно дьиктиргээбитим диэн, кинигэ илиистэрэ умайбытынан утуу-субуу халлааҥҥа
харбыалаһан тахсаллара. Кураанах кинигэ сытан да эрэ умайыа эбит даҕаны, онно
соһуйбутум. Ону көрөөт, Атоспар аҕабытыгар баран этэ охсуохха диэн, иккиэн төттөрү
ыстанныбыт. Санаабытыгар, арааһа, кини эрэ ити алдьархайы тохтотуон сөп этэ. Оннук
сүүрэн тарымтахтанан дьиэбитигэр тиийбиппит, аҕабыт оһоҕун иннигэр олорор эбит.
Курданарыгар, синньигэс биилигэр диэри сыгынньахтаммыт, оһоҕун аана аһаҕас. Өйдөөн
көрбүтүм, төбөтүн уокка чугаһатан, уот суоһа сиир-сиэбэт сиригэр сыҕайа, сиэтэ турар
эбит. Онтон оһох иһиттэн дьикти күөх төлөн сыыйыллан үөһэ тахсар. Биһиги
киирбиппитигэр эргиллэ түспүтэ, сирэй-харай тыйыһыран, хотой курдук көрөн ылла.
Онтон эмискэ уҕарыйа охсон, көннө. Мин ол көрбүтүттэн уҥуоҕум халыр босхо барыар
дылы куттанным. Ол да буоллар эһэбит кинигэлэрин ампаар кэннигэр уматан эрэллэрин
туһунан кэпсии оҕустум. Онуоха аҕабыт куолутунан намчы куолаһынан: «Оҕолорум
сыыһа, эһиги билигин кыраҕыт. Кытаатыҥ, төрүт чорбоҥноомоҥ. Улааттаххытына, итини
быһаарсар дьон буолуоххут. Норуот бэйэтэ быһаарыаҕа. Норуот быыһаан ыллаҕына –
Кулаковскай күөрэйиэ, норуот тимиртэҕинэ – тимириэ буоллаҕа», – диэтэ. Арааһа, ол
түүн ороммутугар сытан ытаабыт буолуохтаахпыт. Ити күн олус уйадыйбыппыт, наһаа
аймаммыппыт, бары сүөм түспүппүт…

Чычымах дьоно «бу эһиги норуот өстөөҕүн сиэннэрэҕит» эҥин диэн биирдэ даҕаны
кырыы-таныйа, сирэй-харах анньа сылдьыбыттарын өйдөөбөппүн. Көннөрү оҕолор
курдук сыһыаннаһар буолаллара. Ол иһин биир дойдулаахтарбар махталым наһаа улахан.
Киһи кэлин олорон санаатаҕына, киһиэхэ ыарахан кэмнэригэр кыра да үтүө тыл, истиҥ,
иһирэх сыһыан наһаа наада буолар эбит.

Кэлин Гоша Самсонов диэн Атос доҕоро, биһигиттэн биир сыл аҕа уол, «Учууталларым
барахсаттар» диэн ыстатыйа суруйбут этэ. Ол ыстатыйаҕа ити күн Канаев мунньахха
Кулаковскайы баһааҕырдаары, кини сырдык аатын сиргэ тэпсээри дьону муспутугар
букатын аҕыйах киһи кэлбитин уонна төттөрүтүн Кулаковскайы көмүскэһэн ол киһилэрин
эбии кыйахаабыттарын туһунан ахтыбыт. Ол ахтыыга ити күн Реас Алексеевиһы көрөн
наһаа аһыммытын, кини киһи, учуутал быһыытынан хайдахтаах курдук үчүгэй, үтүө
киһитин киллэрбит. Учууталга үрдүктүк сүгүрүйүүнү мин аан маҥнай итиннэ аахпытым.
Ол күнү интэриэһиргиир буоллаххытына, ыстатыйаны булан ааҕаарыҥ.

Аҕабыт бииргэ төрөөбүттэриттэн соҕотох ордон хаалан баран, ааты-суолу быспат
туһуттан, бэйэтин иннигэр улахан сыал туруорунар, этириэс эппиэтинэс ылынар. «Туох