Page 9 - Р.Р.Кулаковская1

быһа таҥас тигэрэ. Кыраларбыт дэлби ытаһан аҕай биэрэллэрэ. Биһиги, улахаттар, ону
тулуйбакка, ийэбититтэн оҕолорун эмиийдии охсоругар көрдөһөрбүт. «Сип-сибилигин
бүтүөм, сип-сибилигин бүтүөм», – дии олороро, билигин харахпар эмиэ бу баар.

Кыахпыт баарынан, дьоммут кыаммат- түгэммэт кэмнэригэр көмө буолан, кыһалҕабытын
мүлүрүтүһэ олорбуппут. Бэйэбит да билбэппитинэн улахан дьон олоҕор убанан,
уһуйуллан испит эбиппит. Биллэн турар кыһалҕаттан буоллаҕа. Эппитим курдук,
оскуолабыт бары тэрээһиннэригэр кыттарбыт. Бары хайыһардьыттарбыт,
дуобатчыттарбыт. Мин пионер этэрээтин сэбиэтин, дружина сэбиэтин бэрэссэдээтэллэрэ
этим. Көхтөөх бөҕөбүн. Сэттис кылааһы бүтэрбиппит кэннэ Атос куоракка училищеҕа
үөрэнэ барбыта. Аҕабыт: «Уолум Атос, улахан уолум, эр киһи буоллаҕыҥ, оҕолор бары
улаатан эрэллэр. Сотору бары ситэн тарҕаһыаххыт, үөрэххэ барыаххыт. Онно көмө киһи
наада буолуоҕа. Онон эн эрдэ үлэһит буолаҥҥын балтыларгын, бырааттаргын иитэргэ
көмө киһи буол. Быйыл эн үөрэххэ бар», – диэн этэн, уолун бэйэтин эрэ соҕотохтуу ат
мииннэрэн сэттэ көстөөх сиргэ Ытык Күөлгэ ыыппыта. Аара баран иһэн, ата сиргэнэн
бырааппын сиргэ үнтү быраҕан кэбиспит. Ол быраҕыытыгар Атос илиитин өлөрөр. Ол
эчэйиитэ олус уһуннук эрэйдээбитэ. Кэлин син эмтээн арыый да ыарыытын уҕарыталлар
эрээри, биир илиитэ иккис илиититтэн синньигэс буолан хаалбыта. Оннук үйэтин тухары
сылдьыбыта.

Аны туран Атос училищеҕа тиийбитигэр, дириэктэр: «Атос Кулаковскай, эн наһаа
кыраҕын. Чурапчыга тахсан үөрэн, онно эйигин ылыахтара. Чурапчы дойдугуттан даҕаны
чугас, манна куоракка сатаан сылдьыаҥ суоҕа», – диэбит. Инньэ гынан массыына көстө
түһэн Чурапчыга кэлэн хаалар. Онтон Чурапчы училищетын бүтэрээт, Халымаҕа
учууталлыы барар. Халыма кэннэ – аармыйалыыр. Аармыйаттан кэлээт, аҕатын этиитин
толороору тута университекка туттарсар. Ити кэмҥэ дьүдэйэн, сыккырыыр тыына эрэ
хаалан сылдьаахтаабыта. Төрдүс, бэһис этээскэ нэһиилэ тахсара. Аны өлүү түбэлтэлээх
куоракка биир даҕаны чугас дьоммут суох кэмнэрэ. Ол иһин Атос порду, вокзалы хонук
сир оҥостоохтуур. Дьэ онтон, баҕа санаата туолан, үөрэххэ киирбитин истэн баран,
дойдутугар биирдэ тахсар. Барахсаным, бу сандааран тиийэн кэлбитин эмиэ харахпар бу
баар курдук көрөбүн…

Дьоммут дьиэбит иһигэр иллээх буоларга ииппиттэрэ. Биир кэм дьиэбит иһинээҕи эйгэ
күөстүү оргуйа олороро. Ол курдук, оҕолор бэйэбит хаһыат таһаарар, ырыа ыллыыр,
дуобаттаан, илии-атах оонньуутугар күрэхтэһэр, былыргы остуол оонньууларын эгэлгэтин
тэрийэр буоларбыт. Саас эрдэ хайа быарыгар харалдьык таҕыста даҕаны, Амманы туораан
дьаарбайа барарбыт. Ол сылдьан ас тардынан аһыырбыт уонна хайа үрдүттэн дойдубутун
көрөн дуоһуйа турарбыт өйбөр хатанан хаалбыт.

НОРУОТ ӨСТӨӨҔҮН УДЬУОРДАРА

Биирдэ оройуонтан Канаев диэн киһи тахсыбытын туһунан кэпсээтилэр. Оччолорго
Атостуун бэһис кылааска үөрэнэбит. Аҕам онно тоҕо эрэ аймаммытын эҥин өйдөөбөппүн.
Оскуолабытыгар сарсыарда ахсын сэрээккэлиир этибит. Ол күн сэрээккэлии
сырыттахпытына сиэрэй сонноох, олус мааны уонна наһаа эмис, ырхайбыт киһи аҕабын
батыһыннаран хааман иһэрин көрдүбүт. Аҕабыт барахсан кини кэнниттэн хонноҕун
анныгар журналы кыбынан буруйдаах оҕо курдук батыһан иһээхтиирэ. Бу сарсыарда аҕай
көрбүт киһибит – аҕабыт ол икки ардыгар баттаҕа арбайан, бэйэтэ букатын дьүдэйэн,
кубарыйан хаалбыт дьүһүннэммит этэ. Дэлби соһуйдубут. Төбөбөр тоҕо эрэ «куһаҕан
киһи» диэн санаа көтөн түспүтэ уонна оннук мэлдьи хатанан хаалбыта. Ол киһи онно
аҕабытыгар: «Өскөтүн эн аҕаҕын буржуазнай националист этэ диэн билиммэт
буоллаххына, үлэҕиттэн тохтуугун», – диэбит. Ол киһи аҕабыт бу үлэтиттэн тохтоотоҕуна