Page 12 - Р.Р.Кулаковская1

олуһун киэн туттабын. Бу үлэбэр эһэм Бүлүүтээҕи сырыыларын киллэрбиппиттэн,
Бүлүүгэ баран кини үлэлээбит оскуолатыгар сылдьан, онно харалла сытар Өксөкүлээх
бэйэтин илиитинэн суруйбут кумааҕыларын бэрийэн, микрофондалары кытары билсэн,
учууталлары кытары көрсөн кэлбиппиттэн, кини үөрэппит оҕолорун, оччотооҕуга
аарыматыйбыт кырдьаҕастары кытары кэпсэтэн, ахтыыларын ылбыппыттан, Москваҕа
тиийэн Дора Жиркованы уонна Муся Потапованы көрсүбүппүттэн үөрэбин. Кинилэр,
Саха сиригэр сэбиэскэй былаас олохтонуутун төрдүгэр турбут бу улуу дьахталлар, онно
эһэм туһунан эмиэ олус иһирэх тыллаах ахтыы биэрэн турардаахтар.

Дипломнайым суруллуутугар аҕам Реас Алексеевич уонна кэргэним Степан Гаврильевич
наһаа улаханнык көмөлөспүттэрэ. Билигин санаатахпына, тус бэйэм бу дипломнайбар
матырыйаал булааччы уонна тугу булбуппун чөмөҕөлөөччү эрэ киһи быһыытынан
сылдьыбыт да эбиппин. Аҕам ыйан-кэрдэн биэрэн иһэрэ, онтон Степан Гаврильевич
суруллубуту тылын- өһүн көннөрөн, уус-уран өттө баһыйыах курдук буолан бардаҕына,
наукалыы соҕустук уларытан- тэлэритэн биэрэрэ. Ол курдук, барытын ситэрэн- хоторон
чаҕылхайдык түмүктээн, бары да олуһун диэн дуоһуйбуппут.

Быраатым Атос Реасович эр киһи буолан, аҕабытыгар олус чугас уонна үгүстүк кини
аттыгар сылдьыбыт киһибит буолар. Кинилэр бэйэлэрин икки ардыларыгар үгүс ахтар-
санаһар түгэннэрдээхтэрэ. Ити Атос өссө адьас кыратыттан саҕаламмыта. Эр дьон буолан
бултаан-алтаан, оттоон-мастаан үгүс кэми биир-гэ атаарбыттара. Атос Реасович кэлин
улаатан үлэһит буолан баран эһэтин, аҕатын тустарынан куоракка музей олохтообута. Ону
таһынан дьонун ааттарын кэриэстээн сылын ахсын өрөспүүбүлүкэ уонна оруйуон
таһымнардаах араас ааҕыылары тэрийэн ыытара. Дьоммут төрүт сирдэригэр Уучайга
оҕолор лааҕырдарын астарбыта. Кини эһэтин бары баҕа санаатын, сырдык ыратын, истиҥ
идеяларын олоххо киллэрэн, дьоҥҥо-норуокка туһаны аҕаларын туһугар эмиэ сыратын-
сылбатын биэрбит киһибитинэн буолар. Маны таһынан аҕабыт туһунан икки бэртээхэй
ахтыы кинигэлэри суруйталаан таһаарбыта.

Балтыбыт Людмила Реасовна эһэбит олоҕун үөрэтиигэ барыбытыттан хорутуулаахтык
үлэлээбит уонна ити туһугар бүтүн олоҕун анаабыт киһибит буолар. Кини Москваҕа
устудьуоннуу сылдьан архыып матырыйаалларын кытары билсэн, онтон тирэнэн, бары
чахчыларга олоҕуран тиһиликтээхтик чинчийэн барбыта. Маҥнай утаа үлэтин хардыытын
аҕабыт ыйан-кэрдэн биэрэрэ. Мила бэйэтэ ол архыып матырыйаалларын хомуйар кэмигэр
эһэбит үлэлэрин тылбаастааһынынан эбии дьарыгырара. Ол курдук, кэлин соҕурууттан
үлэлээн бүтэн кэлэн баран, санаатын Амыдайга уурбута. Биһиги нэһилиэкпит дьоно,
Тааттабыт дьоно Кулаковскайдары барыларын биир сиргэ түмэн, бары бииргэ
сырыттыннар диэн санааттан эбитэ дуу, былыр-былыргыттан Амыдай алааска таһааран
кистииллэр эбит. Манна Амыдайга Өксөкүлээх Өлөксөй бииргэ төрөөбүт убайын, Таатта
улууһун маҥнайгы кулубатын Оонньуулаах Уйбааны Аммаҕа кыһыл бартыһааннар
саабыланан сэймэктээн өлөрбүттэрин биир дойдулаахтара тиэйэн аҕалан, арҕаа тыа
саҕатынааҕы чүөмпэҕэ киллэрэн сууйан-сотон баран, көмүс уҥуоҕун халдьаайы үрдүгэр
таһааран туппуттар. Ону таһынан манна аҕам бииргэ төрөөбүттэрэ уонна Дьэлиһиэй
Кулаковскай уруулара бары сыталлар. Биһиги оҕо эрдэхпитинэ Амыдайтан хайдах эрэ
наһаа саллар этибит. Мила соҕурууттан кэлэн баран: «Үчүгэйи оҥорор аньыы буолбат», –
диэн этэн, өбүгэлэрбит көмүс халдьаайыларын сөхсүтэн, былыргы сэмнэх буолбут
мастары аныгы мраморга уларытан, күлүк буолбут ааттарын сөргүппүтэ. Манна
көҕүлээччинэн уонна тэрийээччинэн Суорун Омоллоон буолбута. Ол маннык этэ.

Дмитрий Кононович биир күн аҕабытын уонна бары бииргэ төрөөбүттэри түмэн, Амыдай
алааһыгар илдьэ таҕыста. Онно аҕабыт: «Бээ, мин өллөхпүнэ бу дойдуну сөхсүтэн
көрөөрүҥ», – диэтэ. Онуоха Дмитрий Кононович: «Кэбис, Реас, баҕар эн төрүт өлүөҥ
суоҕа. Оччотугар бу уҥуохтар хараллыбакка маннык хаалаллар дуо?» – диэтэ. Онуоха