Page 2 - Р.Р.Кулаковская1

көрсөн иитиһэн, аһатан-сиэтэн олороохтообуттара. Кинилэр Атостаах биһигини ордук
чорботон, бэйэлэрин кытары үгүстүк аттыларыгар илдьэ сылдьан ииппиттэрэ. Арааһа,
маҥнайгы сиэннэр буоламмыт оннук эбитэ буолуо… Биирдэ эмиэ куолубунан эһэбин
сайыһан оройуоҥҥа барыстым. Сайын этэ. Оччолорго маҥнайгы кылааһы бүтэрэн
сылдьарым. Эһэм аатырбыт, бэйэтэ эмиэ үгүс остуоруйалаах. Дьон бары маанылыыр Хара
Уол диэн атыгар мэҥэһиннэ. Мин дьол бөҕө!

Оннук балай эмэ айаннатан оройуоммут киинигэр Ытык Күөлгэ тиийдибит. Ытык Күөл
арҕаа өттүттэн киириитэ аэропорт сириттэн саҕаланар. Эһэм онно чугаһаан баран эттэ:
«Манна лүөччүктэр диэн бааллар, кинилэр нууччалар. Ол лүөччүктэр былырыын
кыһыары миигиттэн биир буут эт ылбыттара уонна харчытын төлүү иликтэр. Ону эн,
үөрэхтээх киһи, ол харчыбытын төлөттөрөр гына кинилэргэ нууччалыы эт эрэ», – диэтэ.
Ону мин «бостуой кэлсэммин» эҥин дии санаатым быһыылаах, дэлби тиритии бөҕөтүн
тириттим. Ити үлүгүрдээх уһун этиини үүтүн-аанын булан, билигин даҕаны тылбаастыах
диэтэхпинэ сүрдээх уустук курдук көрөбүн. «Дьэ хайдах сатаан ити эһэм кэпсээбитин
нууччалыы тылбаастыырым буолла», – диэн толкуй бөҕөҕө түстүм. Үөрэхтээх киһи
аатырдаҕым… Аппыт өр гыныа дуо, ити икки ардыгар сиэллэрэн аэропорт аттыгар аҕала
оҕуста. Эһэм атыттан түстэ, онтон миигин көтөҕөн ылан сиргэ чороччу туруоран кэбистэ.
Ити кэннэ баҕанаҕа атын илдьэн баайда уонна ол дьоммут олорор дьиэлэригэр киирдибит.
Иһирдьэ киирбиппит, улахан, үскэл баҕайы дьон үөһэ өттүлэрин ньылбыланан баран
сууна сылдьаллар эбит. Ону көрөөт, наһаа салла санаатым. Билигин да кыра киһи
оччолорго букатын намчы эбитим буолуо?! Онтон эһэм, арааһа, дорооболосто быһыылаах
этэ да, мин тута дьыалабын быһаарааччы буоллум. Туох баар хорсуммун киллэрэн:
«Деньги дай, мясо», – диэтим. Онтубун испэр кыра соҕустук эттим быһыылаах, дьонум
мин саҥабар кыһаллыбатылар. Эһэбин көрөллөр уонна бэйэлэрин кытары тугу эрэ
кэпсэтэллэр. Эһэм, илиитинэн далбаатана-далбаатана, тугу эрэ быһаарсар, бадаҕа
харчытын көрдүүр быһыылаах. Ол күн харчыбытын ылбыппытын өйдөөбөппүн эрээри,
ити түгэн кэннэ киһиэхэ үөрэх уонна нууччалыы билэр олус наада диэн санааҕа кэлбитим.
Истибит тылларбын быһыта- орута өйбөр тылбаастыы, тыл хайдах сөпкө сурулларын
быһаара сатыыр буола сылдьыбыт кэмнэрдээхпин. Онон эһэм оҕонньор: «Үөрэхтээх киһи
нууччалыы билиэхтээх уонна бэйэтин кыһалҕатын быһаарсар буолуохтаах», – диэн
олохпор үөрэтэн турар. Ити түгэни санаатахпына, билигин да ыгылыйабын, тиритиэх
кэриэтэ турукка киирэн ылабын.

Оскуоланы бүтэрэрбин кытта, үчүгэйдик үөрэммитим иһин Райкомолга уопсай отдел
сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ ылбыттара. Онон маҥнай тэрилтэ үлэтигэр убаммыт сирим итиннэ
буолбута.

Арай туран эһэм биир күн: «Чэ, эн аны улааттыҥ, үөрэхтэнниҥ, оройуон үлэһитэ буоллуҥ.
Онон, тукаам, эн хайдах үлэлииргин көрүөхпүн баҕарабын», – диэтэ. Мин ити этиитин
хайдах эрэ улаханнык суолтаҕа уурбатым, кыһамматым, умнан кэбистим. Онтон арай,
биир күн сарсыарда үлэбэр олордохпуна, эһэм хоспор киирэн, ааным айаҕар бу таллайан
тураахтыыр эбит. Соһуйбуппун көрөн: «Эйиэхэ кэллим», – диэтэ. Онуоха мин олоппос
ылан биэрбиппэр, эһэм олох маһын туппутунан муннукка тиийэн саҥата суох олорунан
кэбистэ. Үлэ киһитэ хайыахпыный, салгыы үлэлээтэҕим. Сиэйпэбин арыйабын, сабабын,
кумааҕы бэрийэбин, ону-маны суруксуттуубун. Сотору соҕус Чымынаайыттан
хомсомуолга киирээри бэйэм үөлээннээхтэрим оҕолор тиийэн кэллилэр. Биһиги билсэн,
кэпсэтэн, дэлби күлсэбит, үөрэбит. Оннук аамыланан үлэлии олордохпуна, эбиэппит кэмэ
буолла. Оччолорго оройуоҥҥа эһэбинээн иккиэн олорорбут. Үлэбиттэн тахсан, иккиэн
дьиэбит диэки хоодьоҥностубут. Хайабыт даҕаны саҥа-иҥэ суох. Дьиэбитигэр тиийэн
аһыы олорон, эһэм эмиэ тугу да саҥарбат. Мин «куһаҕаннык үлэлиигин» диирэ буолуо
диэн хайдах эрэ дьаархана саныыбын, испэр мөҕүллэрбин кэтэһэбин. Онтон эбиэттээн
бүтэн баран үлэбэр бараары таҥныбытым, эһэм туран эмиэ сонун кэппитинэн барда. Ол