Page 5 - Р.Р.Кулаковская1

аҕабыт барахсан бэйэтэ ыалдьан, суорҕан-тэллэх киһитэ буолан сытан, сатаан туран
атаарсаахтаабатах. Бу күн хомсомуоллар кэлэннэр «интернационал» ырыатын
ыллаабыттар уонна саанан салют ыппыттар.

Эппитим курдук, аҕабыт хаһан даҕаны ити кэрчик кэмнэрин кэпсээбэт этэ. Иккистээн ол
кэмнэрин тилиннэриэн, ааспыт сорун-муҥун төхтүрүйэн сөргүтүөн баҕарбат буоллаҕа…
Мин санаабар куһаҕаны, ыар кэмнэри санаатаххына, ол олох иккистээн эргиллэн кэлэр
диэн толкуйдуур быһыылааҕа. Ол иһин кини мэлдьи кэрэни, дьолу, сырдыгы ыраланар
буолара. Оҕо эрдэхпититтэн оннук кэпсээннэргэ иитэн таһаарбыта. Оҕо сааспын
санаатахпына, Быргый Уйбаан кэпсээннэрэ диэн бэйэтэ туспа остуоруйалаах
киэһэлэрбитин ахтабын. Онон аҕабыт оннук остуоруйа нөҥүө кэрэҕэ биһиктээн, сырдыкка
бигээн улаатыннарбыта. Кини биирдэ эмэ ытаабытын, хаһан эмэ аймаммытын хайабыт да
көрбөтөҕө.

Реас Алексеевич киһи буолан килбэйэр, саха буолан сандаарар иэһин төлөөн, сырдык
олоҕу олорон барда дии саныыбын. Киһи сиэАҕабар убайа Тэрэппиин Кулаковскай:
«Элбэх оҕолоох-уруулаах, доруобай төрүөхтээх Заболоцкайдар кыыстарын Таанньаны
ойох ыл», – диэн сүбэлиир эбит. Кини – Таатта улууһун маҥнайгы кулубата Оонньуулаах
Уйбаан улахан уола.

Тэрэппиин биир күн туруммут да эһэбэр Папа Заболоцкайга тиийэн кыыһын быраатыгар
ыйытааччы буолбут. Онуоха эһэм сөбүлэҥин биэрбит. Оччолорго ийэм 18 сааһын туола
илик, оттон аҕам 21 саастаах эбит. Ийэбэр уруу тэрийэр баҕа санаалаахтарын
биллэрбиттэригэр, маҥнай ылыммат: «Ыал буолуом иннинэ, бастаан үөрэхтэниэм этэ», –
диэн аккаастыыр. Мин санаабар, кини, дьиҥэр, Арайааһы сөбүлүүр эбит. Аҕабыт
оччолорго училищены бүтэрэн сылдьар олус мааны, кыраһыабай киһи. Тыа кыыһа биллэн
турар кинини сөбүлүү көрөр буолуохтаах. Оҕо эрдэхтэриттэн алаастарынан ыаллыы
олороллор. Аҕам аах Амыдайга олорбут буоллахтарына, ийэлээҕим алаастара Амаахаан.
Икки ардылара олус чугас, баара-суоҕа Тойон Уйалаах диэн алаас икки ардыларыгар
ытаһалыы сыттаҕа. Ийэм оҕо сылдьан Кулаковскайдарга дьаарбайар, ыал- дьыттыыр
идэлээҕэ үһү. Ол иһин даҕаны, аҕам олоҕун туһунан ону-маны билэн эрдэҕэ.

Аҕам ийэбин алааһыгар, дьонугар сүгүннэрэн илдьэ барбыта бэйэтэ туспа кэпсээн.
Амаахаантан «таратаайкаларыгар» олорон, ийэм быраата Ньукулай оҕуһун сиэтэн
сарсыарда эрдэ

айанныыллар. Эһэм аах оҕолоругар арыылаах алаадьы, буспут эт өйүөлээн ыыталлар.
Ийэбэр кыра мал-сал биэрэллэр. Айаннарын кэмигэр, бу аҕыйах биэрэстэ икки ардыгар
аҕабыт кэннилэриттэн атынан иһэн, дьонун сотору-сотору тохтотор үһү. Ол курдук
сарсыардаттан айаннааннар, бу бэркэ гыннаҕына үс биэрэстэлээх сиргэ киэһэ түөттүүр
ыам саҕана биирдэ тиийбиттэр. Айаннаан иһэн аара аҕабыт дьэдьэннээн, мас күлүгэр
олорон сынньанан ылар эбит. Ийэм тулуйа сатаан баран: «Ньукулай, оҕускун үчүгэйдик
кымньыылаан биэр. Наһаа хойутаатыбыт, дьоммут кэтэстэхтэрэ», – диэн быраатын
соруйааччы буолбут. Онуоха аҕам: «Ыксаама, ыксаама, төһөнөн уһуннук айанныахпыт
даҕаны, соччонон уһуннук олоруохпут», – диэбит. Билигин санаатахха, бу сүүрбэ
биирдээх оҕо инники кэскилин өтө көрөн маннык түспэтик эппитэ киһини сөхтөрөр.
Ийэбит даҕаны: «Ол иһин уһуннук олордубут быһыылаах», – диэн этэр этэ.

Холбоспуттарын кэннэ үс сыл буолан баран, 1938 сыллаахха тохсунньу 12 күнүгэр Нал
диэн Заболоцкайдар отордуур алаастарыгар олорон, ийэм чэпчэкилэнээри ыарытыйар.
Ону аҕам тохсунньу томороон тымныытыгар ийэбин бобуоскаҕа тиэйэн, сүүрбэччэ
биэрэстэлээх сиргэ Чөркөөххө киллэрэн, мин маҥнайгы оҕонон күн сирин көрөбүн.