Page 6 - Р.Р.Кулаковская1

Аҕам төрөөппүн кытары: «Оҕобор таҥас- сап ылабын», – диэбит да, атынан отут көстөөх
сиргэ Дьокуускайга түһэр. Куоракка тиийбити- гэр дьоно Роман, Тэрэппиин
Кулаковскайдаах көрсөллөр. Үөрүү-көтүү бөҕө буолаллар. Ийэбэр бэлэх-туһах, миэхэ
диэн таҥас-сап бөҕө тэрийэ охсоллор. Оннук аҕам ийэбит балыыһаттан тахсыытыгар
куораттан эргиллэн кэлэр. Санаан көрдөххө, бу тохсунньу торулуур тоһуттар
тымныытыгар эдэр киһи итинник соруммута киһини сөхтөрүөн сөхтөрөр.

Аҕам ийэм биһиккини бобуоскатыгар тиэйэн, алаастарыгар Налга тахсаллар. Дьиэтигэр
тиийэн миигин олус бигээн, сэрэнэн көтөҕөн дьиэтигэр киирбит. Онуоха хос түгэҕэр
сытар ийэм эбэтэ Кэтириис диэн өйдөөҕүнэн кэпсээҥҥэ киирбит эмээхсин: «Арыйаас,
кыыстаммыккынан эҕэрдэлиибин», – диэн саҥалаах көрсүбүт. Дьиҥэр, Кэтириис итиннэ
быстара чугаһаан сытара эбитэ үһү. Олус чуолкайдык саҥарбытын истэн дьонум дэлби
соһуйбуттар. Арай аҕам: «Баһыыбыа, эбэ-э», – диэн хардарбыт. Оччолорго Амыдайынан,
Налынан Чоҥооттор (Кирилловтар), Захар оҕонньордоох (Захаровтар), Мээрэйдээх,
Муочукуннар, Чуккуевтар диэн Сиэллээх ыччаттара олорбуттар. Аҕам хас буруо аайы
кэрийэ сылдьан мин төрөөбүппүнэн биирдии бытыылка арыгы кэһиитин түҥэппит. Инньэ
гынан, былыр-былыргыттан биир ыллыгынан сылдьыбыт ыччаттар сыдьааннара саҥа
кэлбит киһилэрин миигин уруйдуу көрсүбүттэр, бэйэлэрин сэмэй алгыс тылларын
анаабыттар.

Ийэм кэпсииринэн, бу дьон олус үөрбүттэрэ диэн Өксөкүлээх Өлөксөй удьуора салҕанар
олуга ууруллубутуттан буолбут. Дьоммут холбоһон баран үс сыл оҕо үөскээбэтэҕиттэн
хайдах эрэ аттынааҕы ыаллара хараасталлара, санньыйаллара эбитэ үһү. Улаатан истэҕим
аайы «Рая балык сиир буолбут үһү» диэн солбуйса сылдьан балык, онтон «Рая сымыыт
сиир буолбут үһү» диэн куурусса сымыыта аҕалаллара, мэлдьи бэлэх, кэһии бөҕө
таһаллара үһү. Оҕо эрдэхпинэ алаас оҕонньотторо бары – эһэлэрим, эмээхситтэр бары –
эбэлэрим, онтон эдэрдэр – убайдарым, эдьиийдэрим этилэр. Оннук олус сылаас
холумтаҥҥа үөскээн тахсыбытым. Бу дьоммун барыларын мин эмиэ наһаа таптыыр этим.
Бадаҕа, маҥнайгы оҕо буоламмын, барыларыттан миигин чуолаан ордорон хайдах эрэ
маанылыыллар, бэйэлэригэр бигииллэр этэ.

Аҕам мин төрөөбүппэр: «Дьэ, уот оттор кыыһым кэллэ», – диэн эппит этэ. Былыр-
былыргыттан, өскөтүн маҥнайгы оҕоҥ кыыс буоллаҕына, бу ыал элбэх оҕолонор диэн
өйдөбүл баар. Кыыс ийэтигэр бырааттарын, балыстарын көрөргө көмөлөһөн, дьиэни-уоту
өрө тардан туһата хара-баһаам буоллаҕа. Мин бэйэм даҕаны ирбинньиктэнэн, турбут-
олорбут, кэлбит-барбыт дьаһал бөҕө оҕо үһүбүн.

Ол курдук дьоммут төһө да дуруусканан холбостоллор, сыыйа бэйэ-бэйэлэрин сөбүлээн,
сыһыаннара салгыы сайдан тапталга кубулуйар уонна олус дьоллоохтук алта уонтан тахса
сыл бииргэ олорбуттара.

ОСКУОЛА СЫЛЛАРА

Мин бырааппыттан Атостан биир сыл аҕабын. Аҕам сэттэбин туолбуппар оскуолаҕа
ыыппатах. «Эһиил быраатын кытары тэҥҥэ үөрэниэҕэ» диэн санааттан биир сыл
тохтоппут. Кини биһигини бэйэ-бэйэлэригэр сөрөнөн, бииргэ дьарыктаныахтара диэн
толкуйдаабыт. Инньэ гынан маҥнайгы кылааска Сиэллээх начаалынай оскуолатыгар
иккиэн тэҥҥэ үөрэнэ киирэбит. Саҥа үөрэнэн иһэн эмискэ дэлби бааһыран, дьоммут ситэ
үөрэттэрбэккэ төттөрү кыстыкпытыгар Дьиэрэккэ көһөрөн таһаараллар. Сотору буолаат
куораттан аҕабыт кэлэр уонна, Кириэс Халдьаайыга үлэлии баран иһэр буолан, Атостаах
биһигини бэйэтин кытары онно көһөрөр. Биһиги Кириэскэ тиийэн үөрэхпитин салгыыбыт.
Манна араас омук оҕото барыта баара – сэрииттэн эргиллибэтэх дьон оҕолоро, детдом
иитиллээччилэрэ. Детдом үлэһиттэрэ оҕолорун олус үчүгэйдик, ыраастык көрөллөрө-