Page 7 - Р.Р.Кулаковская1

истэллэрэ. Билигин санаатахха, таҥастара-саптара даҕаны биһиэниттэн лаппа ордук этэ.
Тарбах үтүлүктэригэр тиийэ баар буолара. Бу оҕолору кытары биһиги бодоруһан сыыйа
доҕордоһобут. Кыстаабыппытын кэннэ саас халлаан сылыйыыта Тааттаттан эһэбит
киирэн, барыбытын Дьиэрэкпитигэр төттөрү таһаарар.

Тааттаҕа тиийэн баран дьоммут биһигини салгыы Ытык Күөлгэ үөрэттэрэллэр. Дьиктитэ
диэн, аҕабыт биһигини манна нууччалары кытары дьукаахтаһыннаран олордор. Тоҥ нууч-
чалар, ыаллар. Сахалыы билбэт дьон этилэр. Арааһа, аҕабыт биһигини нууччалыы
биллиннэр диэн санааттан итинник тэрийдэҕэ буолуо?!

Хата, бу олорбут ыалбыт олус эйэҕэс дьон буолан биэрбиттэрэ. Аҕалара сүрдээх улахан,
модьу, бухатыыр киһи курдук көрүҥнээҕэ. Ол оннугар ийэлэрэ сүрдээх истиҥ, эйэҕэс
дьахтар этэ. Биһигини кытары араа-бараа саастаах икки кыыс оҕолоохторо. Оҕолор бары
биир хоско сытар этибит. Биирдэ эмэ аҕалара арыгы истэҕинэ наһаа куттанарбыт, остуол
анныттан тахсыбат буоларбыт. Ийэлэрэ олус минньигэстик булочка астаан аһатара.

Ол курдук дьукаахтаһан, эн-мин дэһэн олордохпутуна, аҕабыт Баһылайаптар диэн ыалга
көһөрөн олохтообута. Биһигини кытары манна эдьиийбит Марыына баар этэ. Оннук хаста
эмэ көһөн маҥнайгы кылааска үөрэнээхтээбиппит. Үөрэҕи ылар диэн судургута суоҕун
өйдөөбүппүт.

Кэлин билбиппит Өксөкүлээх Өлөксөй оҕолоругар диэн анаан анал стипендия кэлэр эбит.
Стипендиябыт диэн: сүүрбэччэлии тэтэрээт, уончалыы уруучука буолара. Тэтэрээттэрэ
эчи халыҥа, үчүгэйэ, талбыт тиийэрэ. Ол иһин ордугун бырааппынаан оҕолорго
атыылыырбыт. Сүрдээх атыыһыт курдук сананар этибит. Ол атыыбыт харчытыгар килиэп
ылан сиибит, биирдэ эмэ киинэҕэ сылдьабыт. Аны ийэбит үүт тоҥорон ыытар этэ. Ол
үүппүтүн сүгэн илдьэн учууталларбытыгар, эбэтэр биэлсэр кыргыттарга атыылыыбыт.
Тоҕо эрэ өйбөр 5 солкуобай диэн сөҥөн хаалбыт. Арааһа, ол аата биэстии солкуобайга
атыылаан эрдэхпит буолуо. Биир өйбөр иҥэн хаалбыт түгэнинэн Оросина диэн олус кэрэ
дьүһүннээх, куудара баттахтаах нуучча тылын учууталыгар үүппүтүн атыылаабыппыт
буолар. Ол маннык этэ. Оросина биһигиттэн үүппүтүн ылан баран: «Харчытын хамнас
кэллэҕинэ биэриэм», – диэтэ. Биһиги хамнас эҥин диэни билии суох. Хас перемена аайы
ол учууталы көрдүбүт да, тута сүүрэн тиийэн харчыбытын көрдөөн барабыт. Ону сырыы
аайы «хамнас кэллэҕинэ» диэн быһаара сатаахтыыр. Арааһа, кэлин харчыбытын ыллахпыт
буолуо, уоскуйан, киниэхэ чугаһаабат буолбуппут. Барахсаны төһө эрэ салгыттыбыт,
кыбыһыннардыбыт буолла?! Киһи кыһалҕаҕа кыпчарыйтардаҕына, инникитин
толкуйдуур буолар эбит. Кэлин ити кэмнэрбитин санаан көрөн баран, киһи тиийиммэт-
түгэммэт кэмнэригэр төбөтө атыннык үлэлээн кэлэр эбит диэн санааҕа кэлбитим.

Инньэ гынан, уҥа-хаҥас бырахсан, хата кимнээҕэр киирэн-тахсан, араас тэрээһиннэр
ортолоругар эриллэн, маҥнайгы кылааспытын үөрэнэн бүтэрбиппит. Иккис кылааска эмиэ
Кириэс Халдьаайыбытыгар төннөн тиийэн үөрэммиппит. Бу сырыыга кыра баҕайы хоско
олорбуппут. Аны бэйэбитин кытары бииргэ төрөөбүттэрбит Мила, Ясон, Рива бааллара.
Бары хайдах ол кыараҕас дьиэҕэ батан олорбуппут эбитэ буолла. Дьиэбит аҥаарынааҕы
хоско өссө эбии дьукаахтарбыт – учууталлар олороллоро. Кыстаан баран, сааһыары
Сиэллээххэ төннөн киирэн иккис кылааспытын онно түмүктээбиппит.

ЧЫЧЫМАХ

Дьэ онтон үһүс кылаастан Чычымахха киирэн үөрэнэбит. Балтыбыт Рива онно маҥнайгы
кылааска киирэр. Атыттар өссө кыралар. Чычымахха Егор, Николай Романович