Page 28 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

суруллубуту хос-хос аахтаран, эбэн, кеннерен иЬэр эбит. Ардыгар бэйэтэ
эмиэ аадан керон, латыынныы буукубаларынан кеннерен биэрэр угэстэммит.
Кэлин бэл бэчээттиир массыынкада тала уерэммит. Улахан уерэдэ суох
олон-хоЬут ебугэлэрин кэриэЬин сурукка киллэрэн кэнэдэски ыччакка кэриэс
хаалларар туЬугар дьулуЬан туран улэлэспит.
Василий Ильич ахтарынан, маннай тэттик буоллун диэн икки уйэтин
суруйан институкка туттарбыттар, онуоха Н.В.Емельянов: “Сурдээх улахан,
хорсун дьыаланы онорбуккут, биЬиги архыыппытыгар 130-ча олонхо сытар,
биир да ситэри суруллубут олонхо суох, бэл биЬиги учуонайдар кун бугунугэр
диэри тыыннаах, олонхолуу сылдьар маннык беден1 олонхоЬут баарын
билбэппит хомолтолоох. Дьинэр биЬиги булан эккирэтэн, суруйуохтаах
этибит — ханна баарый? Дьэ бука диэн кердеЬебун, yhyc уйэтин туту да
бырадан туран суруйун', бачча учугэйдик санаа булан суруйбут дьон ситэри
тиЬэдэр тиэрдии, ус уйэлээх олонхо диэн Саха сиригэр суруллубута суох, бу
улуу олонхо буолар”, — диэбитин ылынан yhyc уйэтин ситэрбитгэр уонна
1970 с. олунньу 20 кунугэр кунус 11 чааска бутэЬик строкатын суруйан
тумуктээбиттэр.
Олонхону урун эр таЬаарыыга олонхону суруйбуттартан ураты олонхоЬут
кутуетэ Г.Г.Шелковников, балта А.П.Андреева, кутуетун бииргэ тереебут
быраата К.Г.Шелковников, сиэннэрэ кыргыттар кыттыспыттар. Аны
олонхону ус титул устубуттар. Биир экземпляры олонхоЬут бэйэтигэр
хаалларбыт, иккиЬи — Тыл, литература уонна история институтугар, ycyhy
— биир дойдулаадар, эпосовед И.В.Пуховка ыыппыт. И.В.Пухов олонхону
улаханнык кэрэхсээбит, сыаналаабыт, Аан дойдуга баар эпостартан хоЬоонун
кээмэйинэн тердус кэккэдэ киллэрбит, туспа кинигэнэн тахсарыгар аан
бастакынан санаатын эппит. УЬулуччулаах эпосовед бара санаата оччолорго
кыайан туолбатада. И.В.Пухов елбутун кэннэ кини архыыбын П.А.Ойуу-
нускай аатынан литературнай музейга кэриэс быЬыытынан уурбутгара. Онно
Р.П.Алексеев олонхотун биир экземпляра уурулла сытар.
Олонхо маннайгы уйэтин ити музейга туттарыллыбыт тексинэн, онтон
иккис уонна yhyc уйэлэрин олоихоЬут дьиэтээди архыыбыттан ылан
олонхоЬут сиэнэ Л.Г.Шелковникова компьютерга талбытынан бэчээккэ
бэлэмнэннэ.
Киирии ыстатыйа, текстологическай быЬаарыылар Гуманитарнай чин-
чийии институтун Олонхо отделын билинни кэмнэ олонхону бэчээтгээн
таЬаарыыга онорбут концепциятыгар тирэдирэн оноЬулуннулар. Олонхо
эргэрбит тылларыгар, диалектнай араастаЬыыларыгар, сыыЬа-халты суру-
йууларыгар комментарийдар оноЬулуннулар.
Ордук уустук улэ олонхо хоЬооннорун наардааЬынна ыытылынна.
ОлонхоЬут чабырдахсыт идэлээх буолан, хоЬооннорун субурдата кылгастар.
Ол иЬин олон хону суруйааччылар олонхо хоЬоонун субурдатын олодо суох
кылгатан, биир хоЬоон кэрчигин атынна илдьэн холбообуттара кенне-
рулуннэ.
Холобур, “Алаатыыр Ала Туйгун бухатыыр” диэни “бухатыыр” диэн тылын
туспа строка курдук суруйаллара угус. Атын да бухатыырдар ааттарын икки
- 24