Page 24 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

Айыы дьонугар ааттатыан',
ДьоЬун сурахпын
Дьонно-сэргэдэ солбуйуон'...
Одом эрэ буолларгын
Адьарай беделерге
Аккааскын этэннин,
Айыы хаан аймахтарыгар
Кэннигинэн чугуйаннын,
Клэр хааман биэрэннин
КиЬи-аймады
Алдьархайга тиэрдэр буолаайадын,
Кэнчээри одолоруи,
Кэнэдэски ыччаттарын,
Кэскиллээх олохторун
Кэртэрэн-кэйгэллэтэн,
Кэдиннэрэр буолаайадын.
Туппут илиии муччуруйбэтин,
Уктэммит суЬуедун муччуруйбэтин
Тирэммит уллунадын халтырыйбатын
— диэн алгыс тылларын туЬаайар. Бу алгыс сурун герой инники олодун,
айыы дьонун араиаччылыыр, кун ууЬун комускуур урдук аналлаах дьылдатын
тумэн кердерер дирин' ис хоЬоонноох.
Алаатыыр Ала Туйгун ийэтинээн керсуЬуедуттэн кини эмиийин уутун
иЬэн кууЬугэр куус эбинэн, алгыЬын ылан, бэйэтин урдук аналын
ейдуедуттэн дьинг айыы бухатыырын киэбин ылынан, танаЬын-сабын, сэбин-
сэбиргэлин тэринэн, аналлаах атын булунан Орто дойду улуу бухатыыра
буолан албан аата аар-саарга аатырар, дьоЬун сурада Сири-Сибиири тайыыр.
Ол да иЬин, уеЬэ ахтыллыбытын курдук ус дойдуга тус-туЬунан ааттанар.
Олонхо yhyc уйэтигэр Алаатыыр Ала Туйгун уола Дьуруо Беде кун сирин
кемускэЬэр, айыы аймадын араначчылаЬар охсуЬуулара уустук керуниэнэн,
дирин- ис хойооннонон, кеЬутуллубэтэх быЬылааннарынан сайдаллар.
Дьуруо Беде муччургэннээх сырыылара балтын Одо Ньургустайы абааЬы
бухатыыра Тимир Сигиди кердербутунэн туран уоран-былдьаан барыытыттан
садаланар. Тимир Сигиди урут одолоноору сылдьар Кыыс Ньургуну эккирэтэн
истэдинэ, Одо Очуостаан тутан умсары бырадан кехсун дьеле уктээбитигэр,
сурэдэ суор буолан кетер. Олон-хо садаланыытыгар Тимир Сигиди уонна
Куентэ Хара айыы бухатыырдарын утары oxcyhyyra хотгорон елеллер-еЬеллер.
Ол гынан баран, кинилэр сулдьуулээх сурэхтэрэ куотан тиийэн, иккиЬин
тереен, бу бухатыырдар хаттиллэн, олонхо yhyc уйэтигэр естерун-саастарын
ситиЬэ эргийэн кэлэллэр.
АбааЬы бухатыырдара иккиЬин тиллэн охсуЬууларын салгыыр матыыптара
П.А.Ойуунускай “Дьулуруйар Ньургун Боотур”, В.О.Каратаев “Модун Эр
Содотох” олонхолоругар эмиэ тубэЬэллэр. Бу сахалар былыргы мифоло-
гическай ейдебуллэриттэн теруеттээх буолуон сеп. Олонхолорго “Кыыс одон
кыптыый тутарын садана, уол одон онодос тутарын садана аны биирдэ
- 20 -