Page 25 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

туннуккунэн туйуедум, уелэскинэн енейуедум” диэн сааныы тыллара ити
уейэ ахтыллыбыт матыыбы кытга ситимнээхтэр. Сырдык уонна харана куустэр
охсуйуулара, курэстэЬиилэрэ, хатыЬыылара келуенэтгэн келуенэдэ, уйэлэртэн
уйэдэ салданан бара тураллара итинник дьуЬуннээн этиллэр.
Хайа да олонходо курдук, абаайы бухатыырдара бары aahap албастаах,
куотар кубулдаттаах, дуолан куустээх буолаллар. Ыйыста Хара — олус
куустээх, кыйыылаах тыллаах-естеех, кербутуи барытын ыйыстар абаайы
бухатыыра. Ологгхо маннайгы уонна иккис уйэтигэр хойуйуллар абааИы
бухатыырдара — Куентэ Хара, Иниэттэ Хара, Уот Субурда, о.д.а. хас
биирдиилэрэ тус-туйунан тыллаах-естеех, куустээх-уохтаах, керуннээх-
таЬаалаах, албастаах-кубулдаттаах бухатыырдар. Ону Р.Алексеев бухатыырдар
ырыаларыгар, туттар-хаптар быЬыыларыгар олус учугэйдик ойуулаан хоЬуйар.
И.В.Пухов быйаарарынан, угус олон'холорго тонус бухатыыра Ардьамаан-
Дьардьамаан айыы бухатыырын кэргэнин уорар эбит буолладына, бу олонходо
Ала Туйгуну кытта биир сур тиинтэн сылтаан, улахан айдааннаах охсуйууну
охсуйаллар. Куустэрин анаарын мэлитэллэр. Кэлин тупсан, кыйалдалаах
куннэригэр кемелесуйуех буолан бэйэ-бэйэлэригэр булбут булууларын
атастайыах, уйэ-саас тухары тыытыЬыа суох буолан, кэнэдэски кэнчээри
одолорбут эйэлээх буоллуннар диэн, андадар бигэ тыл бэрсиЬэн, эйэлэйэн
арахсаллар.
Манна Р.П.Алексеев олонхотугар айыы уонна тон-ус бухатыырдара
иирсибиттэрин теруетун уратытык кердербутун урдунэн, олон-xohyrrap
угэстэрин таба тутуЬара костер. И.В.Пухов тонус бухатыырдарын уоба-
растарын функцияларын ырытарыгар, сахалар олохтоох омуктары кытта
сыЬыаннайыыларын олон-холоругар тыктаран кердербуттэрэ диэн сепке
тумуктээбитин Р.П.Алексеев олонхото эмиэ кэрэЬэлиир.
“Алаатыыр Ала Туйгун” ологгхо биир суол уратытынан олон-ходо норуот
тылынан айымньытын ойуулуур-дьуйуннуур ньымаларын бары дэгэтэ
тумуллэн тутгуллубута буолар. Биэс уонча тыЬыынча хоЬоонунан строкалаах
олон-ходо биир да сиргэ кэпсээнинэн этиллибит судургу этиигэ майгынныыр
тугэн суох. Барыта тылтан тыл тереен, сиэттиЬэн ылбадайдык тахсан иЬэр.
Онуоха мэлдьи туттуллар олук хоЬооннор олонхо ис хойоонугар дьуерэлэйэн
хойуутук туттуллубуттарын бэлиэтиэххэ сеп.
Былыргы дьыл мындаатыгар,
Урукку хонук уордатыгар,
— диэн олон-ходо кэпсэнэр кэм ейдебулэ угэс быЬыытынан садалаан этиллэр.
Олон-xohyr кей бараан кэтит Сибиири:
Уктуетэр сууллубат,
Баттыатар маталдьыйбат,
Тилэхтээтэр ньиргийбэт,
Тобуктаатар тулхадьыйбат,
Кэйбэлдьийбэт-иэдэлдьийбэт,
— диэн эмиэ олонходо угустук туттуллар эпитеттэринэн дьуйуннээн
кердерер.
21 -