Page 117 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

Онон «Кылбаҥнаа эрэ, кылыһым!» поэмаҕа сэбиэскэй
былааска көҥүл үлэ, үөрэх соргутун билбит саҥа кэм саха-
тын кутун-сүрүн долгуйуута эпическэй хабааннаахгык бэрил-
лэр. Учуутал бу түгэҥҥэ Амма Аччыгыйын «Сааскы кэм»
романыгар 1914—1917 сс. бастакы аан дойду сэриитигэр са-
халары ыҥырыы содулларын тэҥнээн көрөрө оҕолору граж-
данскай өйгө-санааҕа иитиитигэр лаппа көмөлөөх буолуох этэ.
Бу өттүнэн поэма дириҥ психологический дьайыылаах, ав­
тор ааҕааччыны кытта дойду, норуот, олох туһунан сайа кэп-
сэтиитин курдук хабааннанар. С.Васильев бу поэматын эти-
ческэй уонна лирическэй сүүрээнэ, дириҥ драматизма
өй-санаа күүрүүтүгэр-түлл үүтүгэр тиэрдэр, философскай түгэх-
тээх-номохтоох уус-уран сэһэргээһин уорааннанар.
Киирии уруокка учуутал үөрэнээччи өйүн уонна уйулҕа-
тын тэҥҥэ сэргэхситэр-уһугуннарар, барҕам өйүн, ассоциа-
циятын кэҥэтэр, айымньы кутун-сүрүн арыйар туһугар ме­
т о д и к а олоҕуран араас ньымалары туттара наадалааҕын
методистар ыйаллар3. Учуутал аахпытын кэннэ, текст былаа-
нын сурунар уонна поэма ис хоһоонун сүрүн чаастарын бы-
һаарсар, тус-туспа арааран оҕолорго аахтарар наада. Ол кэн­
нэ айымньыны сиһилии ырытыы сүһүөҕэ кэлэр.
Үөрэнээччилэргэ саха норуотун поэтическай уус-уран
үгэстэрин уонна эстетическэй идеалын, туох уратылааҕын
тэҥнээн көрүү ситиһиллиэхтээх. Биллэрин курдук, С.Ва­
сильев саха олоҥхотун тылыгар-өһүгэр чугастык, аллитера-
ционнай ньыманан суруйара, ол эрээри норуот уус-уран ньы-
маларын, тылын-өһүн бэйэтин кэмин тыыныгар сөп түбэ-
һиннэрэн, айымньылаахтык туттара. Холобур, поэма киирии-
тигэр кылыһы олоҥхо синтаксическай фигураларыгар хабаа-
тыннаран икки төгүл төхтүрүйэн ойуулуур эрээри, тылын-
өһүн ордук кылгас-кудуххай буоларын курдук уларытар, бүтэ-
һигэр көрдөһөр.
Поэт сэттэ төгүл төхтүрүйэн кылыс оҥоһуллуутун уус-
таан-ураннаан ойуулууругар олоҥхо тыына, Саха сирин ура-
тыта, баайа-дуола, норуот историята иҥэ сылдьар. Аныгы ар-
тыал кыыһыттан, динамигган түҥ былыргылыы кыһа уотун
иччитигэр сүгүрүйүүгэ тиийэ, туундараттан Туймаада чара-
нар тиийэ, Хаҥалас хаарын уутуттан Алдан көмүһүгэр тиийэ
поэтическай сэһэргээһин саха илбистээх-хомуһуннаах тьыын
кытта алтыһар. Поэтическай герой буор кута (күүһэ-күдэҕэ,

115