Page 119 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

лэр. Ол курдук поэмаҕа дьиҥнээх кылыстан ураты норуоту
көрдөрөр этиилэри булуу символ-уобарас ис хоһоонун чуол-
кайдык арыйар. Түһүмэх аайы булуллар синтаксическай фи-
гуралар (туһаайан этиилэр, хатылааһыннар, анафоралар о.д.а.),
метафоралар, эпитеттэр, тыыннааҕымсытыылар, тэҥнээһин-
нэр о.д.а. поэт этэр санаатын, идеятын арыйары өссө
күүһүрдэллэрэ чуолкай.
Кылыс — саха фольклоругар сытыы кылыс диэн норуот
былыргы историятыттан силис тардыылаах тыл эмиэ былыр-
гы саха ууһун тэрилин кытта алтыһар. Ол эрээри кылыс би-
линтги историческай эйгэҕэ эмиэ сөп түбэһэрдии саҥа ис
хоһоонноохтук ойууланарын үөрэнээччилэр арааран булан
ааҕаллара ордук: холобур, фашист, артыал, Ленин о.д.а.
Төхтүрүйүүлэр аайы чугас өйдөбүллэри тэнитэн, күүһүрдэн
биэрэр хатылааһыннарга туттуллар аллитерация, ассонанс
эгэлгэтин булуу айымньы тематын, автор идеятын өйдүүрү,
үөрэнээччи айымньы эстетическэй өттүн кытта холбуу, тэн н э
ылынарыгар тирэх буолар.
Манна даҕаһыннаран Саха сирин баайын, киэн туттуу-
тун көрдөрөр чахчылары-чымпыктары поэматтан булуу ту-
һааннаах историческай кэм уратытын көрдөрөрүн таһынан
билиҥҥи кэми кытта ситимнээн, үөрэнээччи билиитин-
көрүүтүн, өйүн-сүрэҕин эйгэтин кэҥэтэргэ тирэх буолар.
Түһүмэх аайы ханнык саҥа санаа этиллэрин, солбуһарын
булан иһии айымньы тэтимнээх уус-уран көһүн (энергия-
тын) таба ылынарга суол аһар, атыннык эттэххэ, автор
төрөөбүт норуотун дьылҕатын өйүтэр-сүрэҕэр хайдах уһааран
этэрин үөрэнээччилэргэ чаҕылхайдык арыйан көрдөрөр. Ити
курдук норуот олоҕун общественнай-историческай түгэннэ-
рэ поэт кутугар-сүрүгэр, уйулҕатыгар хайдах дуорааннанан
киирэллэрин, өйүгэр-сүрэҕэр силис тардалларын илэ кэтээн
көрөргө кыах аһыллар, тас чымпыктар уонна ис чымпыктар
силлиһэннэр поэтическай уобарас-долгуйууну хайдах чо-
чуйан-кырыылаан таһааралларын ааҕааччыга итэҕэтиидээх-
тик көрдөрөллөр.
«Кылбаһыйар кыраан уута» диэн поэма аата да «Кыл-
баҥнаа эрэ, кылыһым!» диэн поэма аатыгар тугунан чугаһын
оҕолорго быһаартарар сөп. Кылааска үлэлээбиттэригэр оло-
ҕуран, үөрэнээччилэр айымньы тематын, этэр сүрүн санаа­
тын, ханнык чаастартан турарын о.д.а. быһааран-сурунан

117