Page 118 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

үлэтэ-хамнаһа), салгын кута (өстөөҕү өһөрөр, дойдуну
көмүскүүр өй-санаа), ийэ кута (кыайыы туһугар көлөһүн тах-
сар үлэтин, этин-хаанын сиэртибэлиир) уус-уран долгуйууну
кытта дьүөрэлэһэр: аймах-хаан көмүскэлигэр хотой санаала-
нарга, тьпгырахтаах бииһин тыынын иһиллииргэ ыҥырар.
Сэттэ төхтүрүйүү аайы туох сана санаа солбуһан иһэрин
сыныйан билии үөрэнээччилэр кэтээн көрөр дьоҕурдарын
сайыннарар. Уодаһыннаах өстөөҕү утары турунарга, түмсэр-
гэ ыҥырар символ-уобарас суолталаах кылыска былыргылыы
илбис инэриигэ хабааттар туом тыла-өһө, тыына (пафоһа)
олус иччилээхтик, уйулҕаны хамсатардыы таҥыллыыта ааҕаач-
чы өйүн-санаатын, кутун-сүрүн өстөөҕү кыайарга туһаайар.
Ити курдук поэтическай герой сэттэ төгүл төхтүрүйэн
Чэй, эр э! диэн кылыска илбис инэрэригэр этиллэр санаалар-
тан-иэйиилэртэн үөрэнээччилэргэ айымньы идеята, пафоһа
арыллар. Бастакы, иккис түһүмэхтэргэ поэтическай герой
күчүмэҕэй күн үөскээбитин күөх биилээх кылыһыгар үҥэн-
сүктэн этэригэр поэт төрөөбүт норуотугар туһаайара эҥсил-
лэн иһиллэр. Үһүс түһүмэххэ үөскүүр ыччат кэскилигэр кут-
тал суоһаабыта этиллэр. Төрдүс түһүмэххэ өһөгөйдөөх өстөөҕү
оройун сиигин охсорго кылыһы ыҥырар. Бэһис гүһүмэххэ
поэт төрөөбүт норуотун кулут оҥосторго суудайбыт өстөөҕү
субай хаанын тоҕорго кылыһын илбистиир. Алтыс түһүмэххэ
олоҥхоҕо этиллэринии, айыы аймаҕын кыаһылаабыт ап-ча-
рай ситимин быһарга туһаайар. Сэттис түһүмэххэ поэт хаа-
нымсах фашистан халын' норуоту быыһыырга кэс тылын этэр.
Поэма кэнники үс чааһыгар поэтическай герой сытыы
кылыһын алгыырга көстөр. Бастакы түһүмэххэ саха норуоту­
гар сырдыгы аҕалбыт Ильич кэриэһэ кылыска эркээйи буо-
лан кэҥэтэригэр алгыыр. Иккис түһүмэххэ былыргылыы ал-
гыс киэбинэн үс төгүл хатылаан баран, аныгылыы сиэринэн
«ырыа-тойук батыһарыгар» баҕарар. Үһүс түһүмэххэ саха
киһитин кугуп-сүрүн ымыыта буолбут сайылыгар кылыс
өстөөҕү өһөрөн кэлэригэр бар-дьон үөрүүтэ-өрөгөйө ологгхо
айыы бухатыырын көрсөр өрөгөйдөөх ыһыаҕар майгыннатан
этиллибит. Онтон лирическэй герой кылыска туһаайан сидьшг-
нэри сиппийэргэ уоггаахтык-төлон нөөхтүк ынырарынан поэма
түмүктэнэр.
Поэма илейнэй-тематическай ис хоһооно арьыларын ту-
һугар үөрэнээчттэр текси кьггга салгыы үлэлииллэрэ эрэйил-

116