Page 116 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

Сергей Степанович Васильев—Бороҕонскай «Кылбаҥнаа
эрэ, кылыһым!», «Кылбаһыйар кыраан уута» диэн поэмала-
рын үөрэтии киирии уруогар уонна ырытыы кэмигэр ити
курдук 1 1-с кылаас үөрэнээччилэрин куттарын-сүрдэрин дол-
гутан, өйдөрүн-санааларын кэҥэтии — учуутал иннигэр ту-
рар ытык иэс буолар. Киирии уруокка айымньыны кытта
сибээстээх история, олох-дьаһах чахчьшарын, суруйааччы
олоҕун уонна айар үлэтин, үөрэтиллэр поэма ис хоһоонун,
автор сүрүн санаатын тустарынан барыллаан билсиһии ба-
рыахтааҕып методистар ирдииллэр1.
«Кылбаҥнаа эрэ, кылыһым!» поэма 1941 с. от ыйыгар
сэбиэскэй иоруот бүттүүн түллэр, долгуйар кэмигэр суруллу-
бутунан да ураты суолталаах. С.Васильев бу поэматыгар
төрөөбүт норуотун ааспыт, билиҥҥи, кэлэр кэмин ыга түмэн
гражданскай лирика уонна героическай уох-кылын (пафос)
төлөнүгэр уһаарбыта. Маны таһынан саха норуотун өйүгэр-
санаатыгар, кутугар-сүрүгэр сайан киирэр фольклор уус-уран
ньымаларын, тылын-өһүн туһаммыта айымньы философ-
скай ис хоһоонун өссө дириҥэтэн, күүһүрдэн биэрбитэ саар-
баҕа суох. Бу курдук гражданскай идеяны классическай ха-
лыыбынан киэҥ эн сиилээхтик, куту-сүрү куду харбыыр ди-
риҥ уорааннаахтык доллоһутуу — С.Васильев ала-чуо быра-
ҕыллар уратыта буолар2. С.Васильев «Кылбаҥнаа эрэ, кылы-
һым!» поэматын кылгас кэм иһигэр суруйуута ылбычча су-
дургу буолбатах этэ. Бу поэма кини ааспыт 30-с сс. олоҕун,
айар үлэтин ис тыьшын саҥа үрдүк таһымьшан, ураты күүрээ-
нинэн сайыннарыы буолар. 30-с сс. С.Васильев үөрэммит,
үлэлээбит кэмин айымньыларьҥар сырдатан, төрөөбүт но-
руота сэбиэскэй кэмҥэ кэрэ кэскилгэ гардыһыытын, биир
сомоҕо түмсүүтүн үөрэн-көтөн уруйдаабыта. Итини арыйар
матырыйааллары үөрэнээччилэргэ тиэрдэргэ «Саха литера-
турата И», «Саха литературата 10» учебниктар, «Литература
кэрэһиттэрэ 1 0—1 1» хрестоматия учуутал га улахан көмөлөөхтөр.
Поэма киириитигэр автор кылыһын иккитэ хатылаан
ойуулаан баран туһаайан этиитигэр олоҥхо тыына биллэр.
Ол кэнниттэн сэттэ төгүл төхтүрүйэн кылыс хайдах оҥоһул-
лубутун туойарыгар саха норуотун билшгҥи олоҕун, үлэтин-
хамнаһын арыйар. Онтон эмиэ сэттэ тегүл «Чэй, эрэ!» диэн
гөхтүрүйэн, сытыы кылыска илбис иҥэрэригэр кэлэр кэмҥэ
туһаайыы көстөр.
114