Page 114 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

Хааным куоһаҕын?
Иэримэ дъиэбэр
Ханнык биэбэккэм киирбэтий?
Сайылыгьш толоонугар
Ханнык оҕом ырыата дьиэрэйбэтий ?
— диэн этиилэр киһини дьиксиннэрэр уонна сэрэхэчитэр ту-
рукка киллэрэр. Манна быһытталанар тыллар киһи кутун-сүрүн
баттыыллар. Баҕар, инники олоххо да сэрэтии буолуон сөп,
тоҕо диэтэххэ, киһи хаһан баҕарар, туохха барытыгар бэлэм
буолуохтаах. Кырдьык да, хара былыт сабардаан кэлбитин кур-
дук Саха сирин бары алаастара кураанахсыйбытгара, уот сэрии-
гэ барбыт оҕолорун кэтэһэн, халыйан тахсыбыт харахтарын
уутун сыттыктарыгар иҥэрэн, төһөлөөх ийэ, аҕа, кэргэн ай-
маммыта буолуой?! Кинилэри сэрии толоонуттан төнүннэрээ-
ри түүннэри-күнүстэри үлэҕэ умса-төннө түһэн сылдьан хас-
тара «хара суругу» тупнута буолуой?! Ону поэт сүрэҕинэн сэ-
рэйэн, дууһатынан ылынан бу тыллары анаабыта буолуо.
Поэма лирическэй айылҕалааҕынан уонна кимҥэ да чопчу
анамматаҕынан дьонугар-норуотугар анаабыт айымньыта
буолуон сөп диэн сабаҕалыыбын.
Маны таһынан, бу айымньыга ханалытан этии баар. Хо-
лобур, хотугу Саха сириттэн диир оннугар поэт Х ом урах т а п -
т а а н х о н ук т а н а р / Х олуе ы р а а х дой дут т ан диир. Кырдьык, бу
айымньы Бүтүн Россия дьонун дууһатын ыарыытын, чуолаан
Саха сирин олохтоохторун оспот бааһын мүлүрүтэргэ анам-
мыт улахан далааһыннаах айымньы буоларыгар саарбахтаа-
баппын. Ол да иһин «Кыым» хаһыат 1969 с. муус устар
6 күнүнээҕи нүөмэригэр Г.Ефимов, А.Новгородов, И.Степа­
нов «Ыраахха дуораһыйбыт айымньы» диэн ыстатыйалары-
гар маннык суруйаллар: «Биһиги ыалдьыттыы сырыттахпы-
тына, бу куорат күлүүһүн тылын саха норуотун аатыгар бэ-
лэх тутгарбыттара. Онон баллада доҕордуу куорат күлүүһүн
тылын саха норуотугар бэлэх уунарыгар төрүөтү биэрдэ диир
кыахтаахпыт. Бу күлүүс тыла сүүһүнэн, тыһыынчанан саха
буойуннарын кэриэстэригэр кэллэ. Бу доҕордоһуу саамай
үрдүк бэлиэ-мэктиэтэ».
Бу үлэни ырытаары литературалары көрдүм да, «Улуу
Ильмень» поэманы аҕыйах учебниктарга ырыппыттар. Сер­
гей Васильев «Кылбаҥнаа эрэ, кылыһым» диэн айымньытын
хас да кинигэҕэ ырыппыттарын көрдүм. Саамай үөрүүлээҕэ
112