Page 57 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

СЕРГЕЙ ВАСИЛЬЕВ
АЙЫМНЬЫЛАРЫН УУС-УРАН УРАТЫЛАРА

Г. Г. Ф илиппов, Г о т овц ева А .М .
С.С.ВАСИЛЬЕВ
ХОҺООНУНАН АЙЫМНЬЫЛАРЫН ТЭҤНЭБИЛЛЭРЭ
Саха тылыгар тэҥнэбили анаан чинчийбит Ю.И.Васильев
тэҥнэбил туһунан маннык этэр: «Сравнение является одним
из распространенных приемов образной, эмоциональной и
выразительной речи». Тэҥнэбил өйдөбүлү чопчулуур (логи-
ко-поясняющий) уонна ойуулуур-дьүһүннүүр (образно­
экспрессивный) диэн икки көрүҥнээх.
Өссө ааспыт үйэҕэ В.Серошевскай «Сахалар» диэн үлэ-
тигэр этэн турар: «Сахалар сытыы этиилэри, тьшынан оон-
ньуулары, киэргэтии уонна көрүдьүөс тыллары, тэн нэбиллэ-
ри таптыыллар», — диэн. Саха суруйааччылара эмиэ тэҥнэ-
били ордук таптаан тутталлар. Тэҥнэбил көмөтүнэн суруйаач-
чылар дьоруойдарын тас дьүһүнүн, сирэйдэрин-харахтарын,
быһыыларын-таһааларын, туттууларын-хаптыыларын, араас
хамсаныыларын уустаан-ураннаан ойуулаан көрдөрөллөр.
Тэҥнэбили киллэрэн, дьоруойдарын иэйиитин, хараахтырын,
туругун уонна атын дьоҥҥо, тулальшр эйгэҕэ сыһыанын сыа-
налыыры ситиһэллэр.
Тэҥнэбил туохха эрэ холоон оҥоһуллар. Ону тэҥнээһин
этэлиэнэ дииллэр. Оннуктарынан буолуохтарын соп:
киһи аата уонна эт-сиин аата — х а р а х иччит ин к у р д ук ,
кыыл-сүөл аата (этин чааһа) — сы лгы у ө р у н к у р д ук ,
номоххо олоҕуран — дьи э иччит ин к у р д ук ,
үүнээйи — н ьургуһ ун от к у р д у к , х а т ы к к у р д у к ,
киһи өйүн-санаатын туруга — уөрбүт курдук, иирбит курдук.
Ю.И.Васильев тэҥнэбили саха билинтги литературалыы
тылыгар олоҕуран лиэксикэ уонна сиинтэксис өттүттэн корон
чинчийбитэ. Тэҥнээһин ситимэ үөскүүр ньымаларынан
55