Page 58 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

сыһыарыы, дьөһүөл, лиэксикэ ньыматын араарбыта уонна
тэҥнээһин этэлиэнэ ханнык саҥа чааһынан бэриллэринэн
аат уонна туохтуур тэҥниир конструкциялара диэннэргэ
араарбыта.
Дьөһүөл ситиминэн үөскүүр тэҥнэбиллэри уларыйбат
тэҥнэбил диэн ааттыыллар. Холобур: о х к у р д ук , эрбии т ииһин
к у р д у к , ут ап п ы т к у р д ук , ки кси би т к у р д ук , эр б эх са ҕ а уол, к эп -
с ээб и т и н с а ҕ а , и ст и би т с а ҕ а , от он с а ҕ а . Дылы дьөһүөл
сыһыарыы түһүккэ салайан тэҥниир халыыбы үөскэтэр. Хо­
лобур: о ҕ о ҕ о ды лы , сы л дьы бы кка ды лы , к у о с к а ҕ а дылы.
Саха тылыгар иккис киэҥ туттуллуулаах тэҥнэбил халыы-
бын -лыы сыһыарыы үөскэтэр. Холобур: киһилии к эп сээ, са -
халы ы са ҥ а р , у т уй б ут т уу сы т ар, бары ахт ы ы т ут т ар, б а р а р -
ды ы к эл ээр , уч угэй д и и дьон.
Даҕааһын үөскэтэр -тыҥы сыһыарыы тэҥниир суолталаах
диэн суруйаллар, хаачыстыба ситэтэ суох истиэпэнин
көрдөрөр. Холобур, х а р а к а т ы ҥ ы өҥ н өөх к у б а ҕ а й д ы к ы си рэй -
д ээх , сы р ды к т ы к ы хос.
Истиэпэн суолталаах таһаарыы түһүк (-ттан), тэҥнии
түһүк (-тааҕар) тэшшир ситими үөскэтэллэр диэн чинчийээч-
чилэр бэлиэтииллэр. Холобур, ки һ и т т эн ки ри һ и н эн ордук,
са х а т т а н санны нан ордук, эй и ги т т эн о р д у гу билбэппин, са а т -
т ан баст ы к ы н ы л; кини дьи эт и н ээҕ эр биһ иэхэ к и э к , б у ы нах-
т а а ҕ а р били көрбүп пүт улахан , эй и ги н н ээҕэр к у н д ү н у көрбөппүн.
Саха тылыгар судургу тэҥнэбиллэри сэргэ лаппа тэний-
бит тэҥнэбиллэр уонна тэҥниир суолталаах кэпсиирэ сиһи-
лиилэр, холбуу этиилэр бааллар. Онон барамай эрэ буолбак-
ка, хайааһын, дьүһүн, тыас-уус, саҥа-иҥэ, араас көстүүлэр
бары тэҥнэнэллэр.
Тэн нээһин судургутук холоон тэн нээн көрүүнү таһынан,
сыанабыл суолталаах буолар. Онон уус-уран айымньыга су-
руйааччы истэр, ааҕар, киһиэхэ тэҥниир барамайын,
көстүүтүн туһунан үчүгэй, куһаҕан сыһыаны үөскэтэр ньы-
ма быһыытынан киэҥник туттар.
Тэҥнэбили бөлөһүөктэр киһи аан дойдуну анааран көрөр,
билии ылар ньымата, сайдар уонна үөрэтэр ньымата диэн
сы аналы ы ллар. Ол бы һы ы ты нан хас биирдии киһи
төрүөҕүттэн тэҥниир, холуур уонна ханыылыы көрөр үөрүйэх-
тээх буолар. Сорох чинчийзэччилэр тэҥнээһини киһи оҕо
сааһын, маҥнай сайдар кэмигэр туһанар сатабыла, кэлин
56