Page 99 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

ларын уустаан-ураннаан хоһуйан ойуулааһынынан саҕала-
нар: С айы н а а һ а н (А ), С ат ы ы ч а р а н о й уур сэб и р д эҕ э (Б ), С арт
кут ур угун к у р д у к (В ), С аһ аран т у с т э ( I ). К у һ у н к эл эн (А а ),
К уө х чээлэй т ы а м ут у к ч а т а (Б б ), К ы ы рт кы н ат ы н к ур д ук (В в ),
К ы т арсы йан к ө һ ун н э (Г г). Манна поэт дьыл кэмэ уларыйар
көстүүтүн айылҕа чахчыларынан, кинилэр уларыйыылары-
нан, кубулуйууларынан хоһуйар. Онуоха икки ханыьшаһар
этиилээх тиэкис кэрчигэ туттуллар. Ханыылаһар этиилэр
төрүөт-түмүк суолталаах баһылатыылаах холбуу этии буолал-
лар. Бастакы этии С а -, иккис К у -, К ы - аллитерациянан хо-
һоон формаламмыт. Салгыы хоһоон аллитерационнай, па-
раллелистическай халыыба тиэкис кэрчигэр тарҕанар. Ол
онкулланан маннык болдьох бэлиэнэн көрдөрүллүөн сөп:
А, Б, В, Г. Аа Бб, Вв, Гг. А, Аа — төрүөт салаа предикативнай
өлүүскэлэр (ПӨ), Б, Бб — тутаах ПӨ туһаанкарын бөлөҕө, В,
Вв — уобарастаах тэҥниир ситимнэр, Г, Гг — кэпсиирэ бөлөҕө.
Этиллибитин курдук бастакы этии С а -, иккис К у -, К ы - дор-
ҕооннор ситимнэринэн аллитерацияланан хоһооннорго арах-
сар. Этиилэр биир тиэмэлээх ханыылаһар өлүүскэлэри үөскэ-
тэллэр уонна уус-уран сиһилээн ойуулааһын ньымата буо-
лаллар.
Салгыы киһи олоҕун-дьаһаҕын күһүшгү көстүүтэ — кыс-
тыкка бэлэм саха балаҕана, ол буруота, халҕанын тыаһа ойуу-
ланар. Онуоха этии хоһоонунан тутулун эмиэ аллитерация,
отгон ситим тыла суох тэҥҥэ холбоммут этии предикативнай
өлүүскэлэрин ситимнэрин параллелизм оҥорор: С а а х сы -
бахт аах (А ) С а х а т ур у о р у б а л а ҕ а н а (Б ) О к к у ч а х а л а а с у р д у -
гэр (В ) У н аар б ур уо н у субуй д а (Г ), Х а т ы н м а е и эч ч эх т ээх (А а )
Х апт аһы н халҕан (Б б ) Х а һ ы к н а а х к у һ у н к у сарсы арда (В в) Х а а -
хы ны ы , хабы ргы ы т ы а һ а а т а (Г г). Манна А, Аа туһаан бөлөҕүн
саҕалыыр тэнийбит быһаарыылар, Б, Бб — аллитерациянан
кэрчиктэммит туһаан бөлөҕүн кэлин сорҕото, В, Вв — сыс-
тыы ситимэ дьөһүөл халыыптаммыт миэстэ сиһилиитэ — ло­
кализатор актант (орун актана), сыстыы ситимнэринэн бэ-
риллибит кэм сиһилиитэ, Г, Гг — кэпсиирэ бөлөҕүн кэлин
сорҕото. Дьэ ити курдук аллитерация көмөтүнэн этии туһаа-
нын уонна кэпсиир бөлөҕө бысталанан хоһоон формаланан
бэриллэр.
Тиэкис сиһилээн ойуулааһын ньыматынан сыыйа сай-
дан тэнийэр, аллитерациянан, параллслизмынан хоһоон

97