Page 24 - Норуоттан тахсыбыт талаан

Прокопий ПРОКОПЬЕВ— ЧУУКААР,
прозаик, тылбаасчыт, публицист
УТУМНААҺЫН

РСФСР уонна Саха АССР народнай худуоһунньуга, Российскай
Федерация искусстволарын үтүөлээх деятелэ, И.Е.Репин аатынан
РСФСР Государственнай бириэмийэтин лауреата, муосчут Терен-
тий Васильевич Аммосов 70 сааһын туолла.
Муосчут. Ити тылы истээт да, Терентий Васильевиһы саныы
түһэҕин, кини дьикти-кэрэ, олус уран оҥоһуктарын хараххар субу
көрөн кэлэҕин. Ити тыл уонна 70 сааһын бу күннэргэ республика
обгцественноһа киэҥник бэлиэтиир народнай худуоһунньукпут
Т.В.Аммосов аата хайаан да сэргэ турдахтарына эрэ сатаныах кур-
дуктар. Онтон атын буолар туһа суох. “Худуоһунньук Аммосов”
диир оннугар, “муосчут Аммосов” диир быдан истиҥ уонна чугас.
Муостан оҥоһук. Бу дьиҥ-чахчы народнай искусство. Оттон
ону профессиональнай искусство таһымыгар таһаарыы улахан та-
лаантан уонна сыралаах үлэттэн тахсарын биһиги түһээн да бат-
таппаппыт. Өссө биир кэмҥэ норуот прикладной искусствотын
намтата тутан сыаналаан сылдьыбыппыт баара.
Хата, ол умнуллубута ыраатта. Бэйэтин норуотуттан дириҥ си-
листээх-мутуктаах искусство бу көрүҥүн, Т.В.Аммосов курдук уран
тарбахтаах ураты талааннаах дьоннор утумнааннар, үрдүк чүөмчүгэ
таһаарыылара, ону ааһан бэйэлэрин төрүт сирдэрин аар-саарга
аатырдыылара өбүгэлэрбит үтүө ааттарын үс бүк үрдэтии буолар.
Урукку батталлаах үйэ бүрүүкээн турдаҕына, норуот талаан-
наахтарын ааттара көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр кыах-
тара суоҕа. Кинилэр устар үйэлэрин былаһын тухары оҥорон-
чочуйан хаалларбыт оҥоһуктара биһиги кэммитигэр тиийэн
кэлбит да буоллахтарына, маастардарын ааттара биллибэттэр.
Ол да иһин норуот айымньыта дэнэ сырыттахтара.
Терентий Васильевич оҕо эрдэҕиттэн умсугуйан кыһан-быһан,
маска-муоска чочуйан оҥоруунан үлүһүйбүт буолбатах. Баҕар, ол
биир кэмҥэ норуот прикладной искусствотын таһарыхтата да сыл-
дьыбыппытыттан сибээстээх буолуон сөп. Ол эрээри баардаах
батарбат диэбиккэ дылы, отутун лаппа ааһан баран, Т.В.Аммосов
утаппыттыы умсугуйан туран, олоҕун устата таптыыр дьарыгын
булан ылбыта.
Кини үлэлэрэ бииртэн биир быыстапкаларга кыттан, онно
үрдүктүк сыаналанан барбыттара. Ордук тахсыылаахтык дириҥ
ис хоһоонноох, араас сюжеттаах шкатулкалары, чорооннору оҥор-
тообута хатыламмат кэрэлээхтэр. Бу оҥоһуктарга уонна араас