Page 218 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

ордук тиийимтиэлэр. Үрдүттэн ойуулааһын хоһоон суолтатын
сүтэрэр.
Улахан буукубалартан суруллар Дьахтар ытык аатыгар тап-
таан сүгүрүйүү — бу эр киһи күүһүн, кыаҕын уонна киһи аймах
кэрэ аҥаарыгар итэҕэлин бэлиэтэ, олох нарынын араҥаччылаа-
һына итиэннэ күөххэ, сырдыкка, күҥҥэ тардыһыыта:
Сэгэриэм, сарсыарда тураҥҥын
Үөрэнэ, ыраата бара^ыи,
Сүрэхпит уйалаах чыычааҕын
Аан бастаан дайытан көтөҕүн.
Ханнык да буурҕаҕа, силлиэҕэ,
Хахсааттаах кыһыҥҥы киэһэҕэ
Өрүүтүн уйатын ахтыаҕа
Тапталбыт татыйык чыычаайа.
(«Күһүцн,ү киэһэ»),
Хаһан баҕарар таптаһар сүрэхтэр олох уустук өрүттэриттэн,
айылҕа тыйыс дьайыыларыттан ыра кэрэтин эрэ сүүмэрдээн
көрүүлэрэ буолаары буолан дьиҥнээх ыраас тапталга баар суол.
Толомон таптала — Кыыс Айылҕа, оттон Хотун Айылҕа айыы-
сээн оҕото — Толомон.
Искусство туһунан биирдэ Толомоннуун кэпсэппиппитигэр
этэн турар: «Хайа да классическай музыкатааҕар тыа көтөрүн
саҥатын, чыычааҕын ырыатын; хайа да классическай скульпту-
ратааҕар тыам отун-маһын ордук сэҥээрэбин», — диэн.
Ол киэһэ өйдөөбүтүм: кини айылҕаны олус кэрэтик, ураты
мындырдык көрөрүн. Кинини нөҥүө айылҕаҕа таптала үгүс сы-
ранан, илистиинэн суруллан ааҕааччы сүрэҕэр маннык тиийэр:
Саҥа түһэр хаардыы
Тулам үөрэ сырдыыр,
Хоһоон тылын сааһылыы
Сүрэх ыллыыр, ыллыыр.
(«Иэйии»),
Сорох ардыгар суруйааччы уус-уран айымньыга бэркэ билэр,
бигэтик эрэнэр да суолун ыйытыы курдук формалаан суруйуон
сөп. Итинник ыйытыы курдук формалаан суруйууну риторическай
ыйытыы диэн ааттыыллар. Бу холобуру Толомон «Үрүччэ» диэн
хоһоонугар көрөбүт:
Үрдүк таас хайаттан быыппастан,
Үрүйэ, курулуу устаҕын.
Бу курдук оргуйан, уоҕуран,
Бу ханна тиэтэйэр буолаҕын?
214