Page 331 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

тар. Спорт киһиэхэ туһалаах дьарык буоларын Президент И. Энх-
баяр тоһоҕолуур эбит. Бэйэтэ бэлисэпиэт спордунан уонна хайа-
ҕа дабайыыларынан дьарыктанар. Монголлар саамай ере тутар
слортивнай көрүҥнэринэн тустуу, ох саанан ытыы буолаллар.
Монголия сайдыытын бэлиэтэ — кини суоллара. Барыта ас-
паал. 420 км-ры 3 чаас 30 мунуутэ айанныыгын. 70 уонна 100 км
сири олох чугаһынан ааҕаллар. Мин төрөөбүт Бороҕонум суолу-
нан ааҕаммын, бастаан наһаа сэрэхэдийэ санаабытым. Суол-
га ер буола-буола полицейскайдар муляжтара тураллар. Ол
аата — эһиги айаҥҥытын хонтуруоллуубут дэнэр үһү. Сэрэхтээх-
тик айаннааҥ диэн, этэллэрин тэҥэ. Аны туран, ыраах айаҥҥа
баран иһэҥҥин, суол быһылааныгар түбэһэн саахалламмыт мас-
сыынаны үрдүк постамеҥҥа туруоралларын, ол анныгар: «Тургэн
айан — бу елуу», — диэн суруктаан сэрэтэллэрин кердум. Манна,
биһигинэн, ГАИ элбэхтэ уерэтэрэ-такайара наадата суох. Барыта
өйдөнөр. Бэйэҥ айаҥҥыттан олоҕуҥ тутулуктанар. Харах ылба-
тынан киэҥ да киэҥ истиэпкэ оҕуруот аһын эгэлгэтин чааһынай-
дар олордубуттарын көрөн сөҕөйүн. Тыа хаһаайыстыбата Монго-
лияҕа муҥутуур кыахтаахтык сайдар.
Ынах сүөһунү көрүү-истии мэччирэҥинэн быһаарыллар. Би-
һиэнин курдук оттооһун кыһалҕата суох дойдута. Хайалар
быыстарынан сылдьан, түүннэри-күнүстэри сүөһүнү манааһын
үлэтэ. Олохтоохтор кэпсииллэринэн, сорох чааһынайдар 5 ты-
һыынчаттан тахса барааннаах, козалаах, ынахтаах, сылгылаах
эбиттэр. Ол этин, тириитин, түүтүн туттаран, кыахтаахтык оло-
роллор. Дэлэҕэ да, чабааннар сүөһүлэрин, барааннарын, козала-
рын «Ланд-Крузерынан» сүүрдэ сылдьан, маныахтара дуо? Мон-
голияҕа 1,5—2 тыһыынча ынах сүөһүлээх элбэх. Арыый кыам-
мат өттө 200—300 ынах сүөһүлэнэр эбит. Суолунан айаннаан
иһэҥҥин ураһалар тастарыгар, хайаан да араас массыыналара
баар буолаллар. Кинилэр манна отторо бүттэ да, массыынала-
рыгар ураһаларын тиэнээт, атын сиргэ бэрт түргэнник көһөн хаа-
лаллар эбит.
Бастаан сылдьар киһиэхэ айылҕата ураты үтүө көстүүлээх.
Харах ылбатынан истиэп нэлэһийэр. Үрдүк хайалар умсугута
угуйаллар. Хаһан эрэ, истиэп таастаах кумаҕын өрүкүтэн, Чингис­
хан тыһыынчанан хоодуот буойуннара бу хайалар тэллэхтэринэн
«ураатаан» ааспыттарын хараххар көрөргө дылыгын.
«Монголия билиҥҥи литературата» диэн 108 томнаах анто­
логия бэчээттэммит. Монголия биир биллэр улахан поэта Тан-
гадын Галсан 63 хоһоон кинигэлээх эбит. Тангадын Галсан уола
Энхтайван дойдутун биллэр-көстөр бизнесмена. Москватааҕы
327