Page 328 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

— Маҥан роза. Маннык сибэкки мээнэ көстүбэт идэлээх. Кэр-
гэмминээн ыал буолбуппут 45 сылын туолар, дьэ ол иһин киниэхэ
бэлэхтээри ыллым, кэргэним наһаа кыраһыабай, — диэтэ 70-нун
лаппа ааспыт Дмитрий Дмитриевич.
Бэйэ-бэйэҕэ сыһыаннаһыы истиҥин, таптал үйэлээҕин, кэрэ-
тин Дмитрий Дмитриевич кэргэнигэр сыһыаныттан көрөн итэҕэй-
дим уонна: «Бары өттүнэн муҥутуу сайдыбыт үрдүк культуралаах
дьоппуон омугу сөхпүт буоллахпытына, бэйэбит олохпутугар, ат-
тыбытыгар баар Д.Д. Саввинов курдук үтүөкэн дьоммутун дьэ
тоҕо холобур оҥостубаппытый?» — дии санаатым. Хаһан эрэ,
хаһан эрэ Сахабыт сиригэр кэлбит ыалдьыт: «Сахалар үрдүк
культуралаахтар, бэйэ-бэйэлэригэр маҥан розаны бэлэхтэһэл-
лэр», — диэн этиэхтин.

Саха сирэ. — 03.11.2005 с.

САЙДАРКЭСКИЛЛЭЭХ МОНГОЛИЯҔА

Ханнык баҕарар киһи төрөөбүт-үөскээбит дойдутунан, бэйэ-
тин омугунан ис сүрэҕиттэн киэн туттар буоллаҕына биирдэ, атын
омуктары тиэрдэ сыаналыыр, кинилэр олохторун-дьаһахтарын,
историяларын иҥэн-тоҥон үөрэтэр. Монголлар бэйэлэрин омук
быһыытынан үрдүктүк туттар да буолан, ханнык да көрсүһүүгэ
биһиги дьааҥыларбыт, муомаларбыт курдук барыта ис-иһиттэн
арылыйа сырдаан, ис сүрэхтэриттэн өрө көтөҕүллэн, үөрэн-көтөн
туох баарынан күндүлүүллэр. Уонча хоноорубун кинилэр олус
эйэҕэстэрин, ыалдьытымсахтарын бэлиэтии көрдүм.
Аан дойду үрдүнэн 6 мөлүйүөн кэриҥэ монгол баар эбит буол-
лаҕына, 2,6 мөлүйүөнэ Монголияҕа олорор, онтон атыттара Ис
Монголияҕа, Синьцзяҥҥа, Бурятияҕа, Туваҕа, Калмыкияҕа уонна
Афганистаҥҥа. Монголия олохтоохторун 96 бырыһыана төрөө-
бүт тылларынан монголлуу тылы билинэллэр. Бу тыл элбэх диа-
лектардаах. Административнай өттүнэн Монголия 21 аймактар-
даах. Киин куоратыгар Улан-Баторга 1 мөл. 100 тыһ. киһи олорор.
Монголия ис оҥоһуллан тахсар валовой бородууксуйата 2 млрд
американскай доллар, олохтоох нэһилиэнньэ хас биирдии киһи-
тигэр ити 700 долларга тэҥнэһэр. Сылын аайы Монголияҕа ис
оҥоһуллан тахсар валовой бородууксуйата сэттэ, аҕыс быры-
һыанынан үрдүү турар. Бу үрдүк көрдөрүү. Биһиги Российскай
Федерациябытыгар нэһилиэнньэ хас биирдии киһитигэр тиксэрэ
324