Page 54 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

ран, сир оҥоһуутугар толору баалларын бэлиэтээбитэ.
Сэрии бастакы сылларыгар ыһыы сирэ мээнэ кэҥии тур-
бута. Холкуостар ыһыыларын сирэ 1940 сыллаахха 9966,8
гектарга, 1941 сыллаахха - 10983 гектарга, 1942 сыллаахха
11264 гектарга тиэрдиллибитэ. Ыһыы сирэ кыайан оҥоһуллу-
бат, паардаммат буолбута. Холкуостар тыаны солооһуну уу-
раппыттара, бурдук сирин алаастарын тиэрэн кэҥэтэр сыыһа
практиканы олохтообуттара. Оройуон холкуостарыгар үчүгэй-
дик үүнэрэ, түргэнник буһара дакаастаммыт ньэһимиэн уонна
дьаарысса култууралары ыһыы улаханнык ачмаабыта.
Ол алҕастары сэрии бастакы сылларыгар буолбут уһун
улахан кураан өссө ордук дириҥэппитэ. Ити сылларга тыа
хаһаайыстыбаларын култууратын үүнүүтэ өссө аһара намыһах
буолбута, сороҕор өссө олох хаалбыта. Оройуон холкуостара
биир гектартан 1940 сыллаахха 3,75 центнер, 1941 сыллаахха
0,87 центнер, 1942 сыллаахха 0,30 центнер эрэ үүнүү ылбыт-
тара.
Оройуоннай партийнай мунньах, БСК(б)П КК 1943 сылла-
ах муус устар 13 күнүнээҕи уурааҕын уонна БСК(б)П Саха уо-
баластааҕы комитетын VIII Пленумун уураҕын толорон, ыһыы
сирин аччатар, сир оҥоһуутун тупсарар дьаһаллары ылбыта.
Партийнай тэрилтэлэр, туох ханнык иннинэ, 1943 сыллаах
сааскы ыһыыны кыайыылаахтык ыытарга быһаарыммытта-
ра. Онтон 1943 сыллааҕы сааскы ыһыыга улахан кытаанахтар
бааллара. Ити саас хаар адьас эрдэ хараарбыта. Холкуостар
көлөлөрө 6 оройуоҥҥа ыһыллан кыстаабыта. Уонна аһара
ырыгана. Сааскы ыһыыгар наада буолар сиэмэ 1/3 эрэ, 2520
центнер хортуоппуй оннугар 127 центнер хортуоппуй эрэ ба-
ара. Онон Батайаайыттан 2238 центнер, Дьокуускайтан 820
центнер, Райзаготконтораттан 820 центнер сиэмэ ыкса саас
тиэллибитэ. Ити барыта - ыһыыны ыытарга улахан кытаанах
этэ.
Ол үрдүнэн холкуостар туорахтаах култуура сааскы ыһыы-
тын сөптоөхтүк быһаарбыттара, 4850 гектар оннугар 5195 гек­
тары ыһан былааны 107% толорбуттара. Онон 1943 сыллаахха
аан бастаан ыһыы сирэ аччаабыта, сир оҥоһуутун култууратын
тупсарарга бастакы хардыы оҥоһуллубута. Ити үчүгэй түмүк-
тээх буолбута. Оройуон холкуостара уһун кураан кэнниттэн
1943 сыллаахха аан бастаан үүнүүнү ылбыттара, биирдии гек­
тартан Чэриктэй “Социализм суола” холкуос 13 центнер, I Ол-
46