Page 49 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

буттара.
Тиһэҕэр, МТС баара эрэ 29 холкуостары хабар, ону даҕаны
куһаҕаннык хааччыйар этэ. Оройуон холкуостарын үгүстэрэ
көлө күүһүнэн үлэлээбиттэрэ. Соҕотох Баатаҕай нэһилиэгр
332 көлө үлэлээбитэ. Итиччэ элбэх көлө соноҕостору уонна
кунаттары, кытарах биэлэри уонна ынахтары айааһаан туһа-
ныыттан баар буолбута. Аҥардас Жданов аатынан холкуос 11
соноҕоһу, 30 кытарах биэлэри, 3 кытарах ынахтары айааһаан
көлүйбүтэ, ыһыыга туһаммыта.
1942 сыллаах саас хаар эрдэ хараарбыта. Ону таһынан хаар
чараас буолан хаар уута наһаа суоҕа.Ити сиик иһин охсуһуу
уһулуччу турбута, ыһыыны кылгас болдьоххо бүтэрии наада
буолбута. Итини ситиһэргэ холкуостар бүтүннүү охсуспутта-
ра. Бээрийэ “Туругурдуу” холкуос 2,5, Чэриктэй “Социализм
Суола” холкуос 4,11 Өспөх нэһилиэгэ 4,1 Байаҕантай нэһилиэ-
гэ 4,5, Найахы нэһилиэгэ 5 күн устатыгар туорахтаах култуура
ыһыытын бүтэрбиттэрэ.
Оройуон холкуостара бастакы байыаннай ыһыыга 10953
гектары ыһан туорахтаах култуура ыһыытын былаанын 101,9%
толорбуттара. Итини таһынан хортуоппуй, оҕуруот астара,
сүөһү аһылыгын култууралара ыһыллыбыттара. Онон ити саас
оройуон үрдүнэн 11457 гектар ылыллыбыта.
1942 сыллаах саас буолуутугар фашистскай Германия ба-
лаһыанньата улаханнык уларыйбыта. Кини материальнай ре-
сурсата уонна киһинэн резервата биллэрдик аччаабыта. Ол да
буоллар гитлеровскай талабырдьыттар, Европаҕа иккис фронт
суоҕунан туһанан, бэйэлэрин туох баар күүстэрин түмүнэн,
1942 сыллаах сайын саҥа кимэн киириини саҕалаабыттара.
Өстөөх от ыйа буолуутугар Воронеж, Сталинград, Новорос­
сийск, Пятигорск куораттар оройуоннарыгар тахса охсубута
уонна бэйэтин сүрүн күүһүн Сталинградка туһаайбыта. Не-
мецтэр сайынын саҥа кимэн киириилэрин сыалынан илин ди-
экинэн төгүрүйэн, быһа анньан баран, Москубаны сэриилээн
ылыы буолбута.
Итинникусулуобуйаҕа 1942 сыллаах сайын биһиги дойду-
бут бүтүннүүтүн устун Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр маассабай
ыҥырыы салҕанан барбыта. Ити сайыннааҕы ыҥырыы Кыһыл
Аармыйа киһинэн резервэтин элбэппитэ, кинини сэрии саҕа-
лыныытыгар тэҥнээтэххэ өссө күүстээх буолбута.
Ити сайын биһиги оройуоммут бэйэтин чулуу дьоннорун
41