Page 78 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

тутааччыларын иитэр-үөрэтэр үлэҕэ күүстэрин харыстаабакка
үлэлииллэр.
Үгүс учууталлар аармыйаҕа ыҥырыллан оройуон оскуо-
лаларыгар педагогическай каадыр элбэхтик тиийбэт буолбута.
Ити кытаанаҕы туоратарга быһаччы дьаһаллар ылыллыбытта-
ра. Дьокуускай куоракка аһыллыбыт учууталлары бэлэмниир
кылгас болдьохтоох куурустарга элбэх киһи үөрэнэн тахсыбы-
та. Урут учууталлар баран атын тэрилтэлэргэ үлэлиир дьон-
нору барытын учуутал үлэтигэр төннөрүллүбүтэ. Ити дьаһал
барыта оскуолалары сүнньүнэн хааччыйбыта. 1941-42 үөрэх
дьылыгар 95, 1943-44 үөрэх сылыгар 94, 1944-45 үөрэх сылы-
гар 95 учууталлар үлэлээбиттэрэ.
Кинилэр бэйэлэрин үлэлэрин байыаннай бириэмэ
көрдөбүлүгэр сөп түбэһиннэрэн эмиэ уларыта туппуттара.
1944 сыллаахха ССРС Верховнай Сэбиэтин президиумун
ыйааҕынан норуот үөрэҕириитигэр өр сылларга кыайыыла-
ах үлэтин иһин үөрэх оройуоннааҕы салаатын сэбиэдиссэйэ
Д.И. Васильев “Үлэҕэ туйгунун иһин” мэтээлинэн аан баста-
ан наҕараадаламмыта. А.И. Вельготская. Д.Д. Петров, М.Е.
Аммосова, С.О. Онопров, М.С. Готовцева, уо.д.а. аармыйаҕа
ыҥырыллыбыт учууталлары солбуйан, улахан ноҕурууска-
ны сүгэн туран, бэйэлэрин үөрэтэр-иитэр үлэлэригэр үчүгэй
көрдөрүүлэри ситиспиттэрэ. И.Н. Петухов, Е.М. Винокурова,
А.В. Жирков, А.И. Замятина уо.д.а. учууталлар партийнай тэ-
рилтэлэрэ ыытар маассабай политическай, общественнай үлэ-
лэригэр активнай кыттыыны ылбыттара.
Ол гынан баран үгүс учууталлар үөрэхтэрин таһымнара
намыһах буолбута. Ону маннык таблица көрдөрөр:
Уяуутал Үөрэхтэркнэн
Сыллара
барыта Кыра Орто с/с урду* Урду*
1941-42 с.с. 95 18 47 27 3
1942-43 с.с. 92 28 39 20 5
1943-44 с.с. 94 43 41 7 3
1944-45 с.с. 95 40 - - -

Ол иһин учууталлар кэтэхтэн үерэниилэрин тэрийии,
кинилэр идейнэй-политическай таһымнары, педагогическай
квалификацияларын үрдэтии улахан сорук быһыытынан туру-
оруллубута. Үгүс учууталлар кэтэхтэн үөрэҕириинэн хабыл-
лыбыттара. Кинилэртэн сорохторо кэтэхтэн үөрэниигэ үчүгэй-
дик сыһыаннаспыттара. Танда оскуолатын учуутала Готовцева
70