Page 11 - Уус Алдан эмин тэрилтэлэрин сайдыытын историята

идэтийбит эмчит да суода. Бар дьон ыарыйдахтарына уксугэр
отойуттары, ойууттары кердейеннер буулаабыт куйадан куту
дьалбыттара сатыыллара.
XIX-c уйэ бутуутугэр ХХ-с уйэ садаланыытыгар Саха сирин
улуустарын тебуруеннээн олорор сирдэринэн кереннер Дьо­
куускай, Олуехумэ, Булуу, Халыма, Бэрхэйээнискэй диэн
биэс уокурукка уллэрбиттэрэ уонна хас биирдии уокуругу
учаастактарга араартаабыттара. Онно Бородой, Дупсун уонна
Байадантай улуустара Дьокуускай уокуругун бэйис учаастагар
киирбиттэрэ. Ол кэнниттэн учаастактар хабан олорор сорох
улуустарын нэйилиэктэригэр медпууннары айыталыыр буол-
буттара. Бу 1897 сыллаахха тахсыбыт сокуонна олодурбут
уларытыы, тыа сирин олохтоохторун кердобуллэрин ыраа-
дынан толорботор даданы эминэн-томунан хааччыйыыга сана
суурээни киллэрбитэ, ол курдук 1914 с. тыа улуустарыгар
айыллыбыт 10 балыыйада (75 куойка) 10 быраас, 22 биэлсэр,
8 акушерка улэлииллэрэ (Н.С.Ягья, П.А.Петров, В.С.Ягья
“Человек и охрана его здоровья на Севере, с. 14.). Ити баара
суода уонча сыл ийигэр син кыра хамсаайын этэ.
Бу кэмнэргэ Бородой улууйугар эмп тэрилтэтин айар
туйунан кэпсэтии адьас тахсыбатада диир сыыйа буолуох
этэ. Маннай 1897 сыллаахха Дьокуускайтан Бородой улууйун
кулубатыгар билигин улуус нэйилиэктэригэр улэлии сылдьар
уоспаны утары быйыы ыытааччылары тохтотон баран, кини-
лэргэ туттуллар харчыга эбэн медпууну айын диэн сурук
(предписание) кэлэр. Бу суругу тутан баран улуус бастаахтара
харда сурук ыыппыттар. Онно этиллэр: “Приговор родона­
чальников Борогонского улуса” от 28.09.1897 г. (ПГА. —
ф.12-и.—Оп-1.— № 4321. — Л.142).
“...единогласно приговорили: исходатайствовать предъ
начальствомъ объ учреждении въ составь медицинской
полиции въ селенияхъ входящего, на основании 13 ст.
пунктовъ И.Г.Т. о земскихъ повинностяхъ, на счетъ общей
губернской повинности.
Голова Петр Окоемов”
Бу улууска хаалар туйээн харчытынан медпуун тутар уонна
ону керен-истэн улэлэтэр кыахпыт суох диэн ис хойоонноох
суругу ыыппыттарын КЭННИТТЭН уеЙЭЭТТЭН туох эмит ыйыы-
кэрдии кэлбитин туйунан сурук кестубэтэ.
Ити кэнниттэн бэйис учаастагы тэрийэллэригэр 1896
сыллаахха Баайада Томторугар айыллыбыт медпуунтга киин-
нээн ус биэлсэрискэй учаастактары аспыттара, онно Бородой
улууйа Муру Томторугар кииннэммит уйус биэлсэрискэй
учаастакка киирбитэ.
9