Page 704 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С логой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

этэрбэйин ohyrap уктан кэбийэрэ. Онтулара аллараа туйэн, оччуттарга тиийэн
суекээн, дьону куллэрэрэ.
... Сэрии, аас-туор кэмэ диэбэккэ, булгуччулаах уерэхтээйининэн ус сыл
уерэммитэ ааттаахпын да, холбоон биир сыл буолбута дуу, суода дуу. Ыраах сиргэ
баран олоруу, ейуе-тайаа да суодуттан, ыарытыйан, аччыктаан сэниэ да суодуттан,
батыныы да баарыттан, уерэммэтэх куннэрим угуйэ. 6—7 сааспыттан аччыктаан
елумээри, сылгыйыттарга, отчуттарга хоп курдук ейуе тайан, устунан нуормалаах
улэйит буолбутум.
Биир сыл кус дэлэйбитэ. Саа диэн суода, ону хата, Бурцев Хабырыыс-Боссоойко
булчут ыттаада куйу дулдада хаайан муннунан ибили анньан елерен, барыбытын
айатан абыраабыта, хара астанан куус-сэниэ ылбыппыт. Куйу да кистээн сиир кэм
этэ...
Адабыт сойуччу елен, анаардас ийэдэ туорт одо аччыктыыр буоламмыт бэ-
рэссэдээтэлбит Г.П. Троев-Барахсан сиэмэ тохтубутун ичигэстээн сиирбитигэр
субэлээбитэ: «Манан аттаах кийи ийэрин кердеххутунэ, ийиккитин кистээн баран,
сайан хаалаарьпг, тубэстэххитинэ — барыбытыгар куйадан буолуо», — диэн сэрэтэ-
рэ. Ону, харада суох эбээбит Ыстапаанньыйа салалтатынан ичигэстиирбит», — диэн
Байылай одо саайын ахтар.
Бэрэссэдээтэлин бэркэ эрэйдээбит биир тубэлтэтин бу баардыы кэпсиир. Ол
дьинэр, кини бэйэтин туй угар кыйамньы эбит. Байылай 10 саастаадар Чарантга одо
лаадыра айыллыбытыгар, Гаврил Павлович: «Айатыахтара, таныннарыахтара» диэн
тылыгар киллэрэн, атыгар мэнэстэн тиэрпит. Бэрээдэк, истигэн, барыта хамаан-
данан олорууну кэпсээн барбыттарыгар тута себулуу истибэтим, тутуу былдьайан
дойдубар тоннуйээри, Бородон н о тохтоон ааспыт ыалбытыгар суурэн тиийдим. Ха-
бырыыс сойуйда, айманна. «Теттеру илдьиэм» диэбитигэр, сайан хааллым. Ыггыра
сатаан баран булбакка, куттанна быйыылаах: «Чэ, сах сиэтин, кэл, чэйдээн баран
теннуеххэ», — диэтэ... Мэнэстэн айаннаан истэхпитинэ, эмискэ атын эргилиннэрэ
биэрдэ да, Чарагг диэки ыстаннарда. Мин аттан ыстанан туспэт бэйэлээх буолуом
дуо. Наар сылгыйыттарга кемелейе сатыырым. Айаас да аттан куттаммакка, бэйэ-
бин араастаан боруобаланарым. Эмиэ: «Чэ, кэбис, аат уола олор», — диэн теннордуу
айаннаан ийэн, эмиэ атын эргилиннэрэн, теттеру ыстаннарда. Мин эмиэ аттан сул-
бу тирэнэн ыстанным. Ити курдук, уйустээн хатыланна, бадар, кэнники тейе кыал-
ларбын бэрэбиэркэлээбитэ дуу. Бу тухары, Гаврил Павлович куолайын урдэппэккэ,
наар ымсыырдан, холобурдаан субэлиирэ.
Былаахылаахха чугайаан ийэн, бутэйигин «теннуеххэ» диэн ейдете сатаан, сай-
дыылаах, уерэхтээх буоларбар субэлээн керде да, мин буолуммаппын. Билэр сири-
гэр уктэннэ диэтэдэ, кыйыйбытын тайаардада буолуо: «Эн ити Кый кыыйа Мычааны
ойох ыла охсоору ыксаантгын, аккаастанадын», — диэбитигэр, мин ейургэнним адай,
атыттан сулбу ойон туйэн сатыы тиийбитим. Ити курдук, сырдыкка тардыйыннара
сатаабыта кыаллыбатах эбит. Сирбэр-уоппар сылдьарым хайдадын да ийин, миэхэ
ордук этэ.
Кэлин, елеругэр ьнгыттаран ылбыта.
— Бааска, кэпсииллэрин курдук арыгыйыт, кулугээн буолан эрэдин дуу?
— Кэргэннэнээри сылдьабын, ыал буолан ейбун тутан, дьон сиэринэн олоруом
диэн санана сылдьабын.
— Дьэ, малыдьыас, эрэлбин толорон кийи-хара буолан эрэргиттэн уердум...
Ииним буорун астынар уолаттарым Тээллээр Лэгэнтэйдиин эйиги эрэ хайыаххытын
бадарабын, адал суускун, — диэн сыллаан ылбыта. Онно, хайыы-уйэ этэ тымны-
йан эрэрэ. Хор, оннук, хара елуер диэри миэхэ амарах сыйыана, миигин улаханнык
долгуппута. Кинини кемеет, Лэгэнтэй Хаабыйап, кутуетум Киэсэ Бурнайыап буо­
ламмыт 100 суейуну кере Ойемне тадыстыбыт...
Кырдьыга да, убаастыыр кийитин кэриэс тылын ылынан уонна сымнадас, тус-
бас, санаатын табар кыыйы кэргэн ылыадыттан, харса суох, хадаар майгыта тохтоо-
бута. «Аата додор, наай гыннар елер сада баар ини» диэн себулээн туттар тылын

662 IX туИумэх