Page 1 - Ахтыы киэьэтигэр этиилэр

ОЛОҤХОҺУТ, СЭҺЭННЬИТ, ЧАБЫРҔАХСЫТ
Р.П. АЛЕКСЕЕВ-БӨҔӨ АРАМААНА 100 СЫЛЫН
ТУОЛУУТУГАР ДҮПСҮҤҤЭ ЫЫТЫЛЛЫБЫТ
«ҮТҮӨ ДОЙДУ ҮТҮӨКЭННЭЭХ ТАМАНЫТТАН»
ДИЭН АХТЫЫ КИЭҺЭТИГЭР ЭТИИЛЭР
Ахсынньы 13 күнэ 2000 сыл
Күндү биир дойдулаахтарым, Дүпсүн нэһилиэгин олохтоохто-
ро, бу биһиги Дүпсүммүт биир кырдьаҕас, ытыктыыр киһибит Ро­
ман Петрович Алексеев 100 сылын бэлиэтиир үөрүүлээх киэһэнэн
итиитик-истиҥник эҕэрдэлиирбин көҥүллээҥ!
Дьэ, уонна этиллибитин курдук Арамаан Бөтүрүөбүс кимтэн
кииннээх, хантан хааннаах киһи этэй диэн ыйытар буоллахха, кини
олоҕун туһунан кэпсээтэхпинэ бүгүн бүппэппин. Ол инниттэн хайа
кыалларынан кылгастык кэпсии сатыам.
Странден диэн киһини үксүгүт билэр инигит? Арамаан
Бөтүрүөүбүс Страндентан төрүттээх-уустаах. Странден 1840 сыл-
лар диэки төрөөбүт, төрдө швед, Петр I төрүттээх. Дворяннар-
тан төрүттээх. Странден бу тоҕо Дүпсүҥҥэ баар буолан хаалбыт
киһиний диэн ыйыттахха, Пенза куоракка, ити Сибиир диэки инс-
титукка үөрэнэ сылдьан, Москуобускай институкка көһөртөрөн,
онно үөрэнэ кэлэр. Бу үөрэнэ сылдьан устудьуоннар кистэлэҥ
куруһуоктарыгар киирэр. Бу куруһуок сыала-соруга диэн сүнньүнэн
ыраахтааҕыны утары туруу этэ. Ситинник кистэлэҥ куруһуоктарга
сылдьан «Организация» диэн кистэлэҥ тэрилтэҕэ киирэр. Ман­
на, биһиги киһибит, Странден, бу тэрилтэ актыыбынай чилиэнэ
буолар. Дьэ, биир түбэлтэ баар. Бу тэрилтэ сорудаҕынан Странден
Н.Г.Чернышевскай диэн син улаханнык биллэр демократ-политик
киһини соҕуруу дойдуга күрэтэн илдьиэхтээх этэ. Ити сорудаҕы
ылынан баран, онтукатын биир суол мэһэйдээн кэбиһэн кыайан
толорбокко хаалар. Оруобуна Чернышевскайы соҕуруу дойдуга кү-

55