Page 44 - Они защищали Ленинград
P. 44
уотунан уһуура, ньиргийэ турар. Бу 1944 утарсыһар бокуой биэрбэккэ, былдьаталы-
сыл тохсунньута. Ленин куоратыгар өстөөх ыр. Биһиги байыастарбыт бэлэстэрэ да ку-
оборонатын алдьатан, немецкэй-фашистскай урдар, көлөһүннэрэ сарт түһэрин синиэллэ-
талабырдьыттары кыйдааһын ньиргиэрэ этэ. рин сиэҕинэн сотто-сотто, инники сүүрэн
Артиллерияны сэрии таҥарата диэн сөпкө элэстэнэллэр. Аны кинилэри ханнык да
этэллэр. Биһиги дьоммут сүргэлэрэ күүс кыайан тохтотуо суоҕа.
көтөҕүллэн, бары да үөрбүт-көппүт Хорсун саллаат салгыы сэриилэһэн Лат-
дьүһүннээхтэр. вияҕа тиийэр. Онно биир кыргыһыыга
Артиллерия ытыалаабыта чаас кэриҥэ аҥаар атаҕын өстөөх буулдьата былдьыыр.
буолла. Петр доҕорун Алексей Матвеевы Онон дьиэтигэр инбэлиит буолан эргиллэр.
кытта пехотаҕа бааллар. Билигин кинилэр Ол да буоллар саллаат быар куустан олор-
атаакаҕа киириэхтэрэ. Пехота атаакаҕа ботоҕо. Райпотребсоюз систематын үлэһитэ
турбута. Ыыс-будулҕан буруо быыһынан буолан дьонун-сэргэтин дириҥ махталын
миномету, дьааһыктары сүкпүт кыһыл буой- ылбыта.
уннар иннилэрин диэки “За Родину!”, Хорсун минометчик Петр Иванов Аҕа дой-
“Ура!” диэн хаһыытыы-хаһыытыы сырсал- ду Улуу сэриитин 1-гы, 2-с степеннээх ор-
лар. Фашистар маҥнайгы траншеяларын деннарынан, “Хорсунун иһин” уо.д.а. мэтэ-
иннигэр хатыылаах 4 боробулуохалары хос- эллэринэн наҕараадаламмыта. Петр Осипо-
хос, ниччэх-бааччах эрийбиттэрин, бөлүүн вич кыргыһыы хонуутугар Ленинскэй ком-
биһиги сапердарбыт, үгүс сүтүктэнэн туран, сомолга, онтон Коммунистическай партияҕа
ыраастаабыттара. Артиллерия тоҕута тэбиэ- киирбитэ.
лээн суол аспыт сиринэн, пехота маҥнайгы
И.Д. ПЕТРОВ
траншеяҕа тохтообокко инники дьулуруйар. “Килбиэннээх суолунан”
Иккис, үһүс да траншеялары, фрицтэргэ диэн кинигэттэн. 1984 с.
Саллаат дневнигиттэн
ХААННААХ СЭРИИ ХОЛОРУКТААХ КҮННЭРИТТЭН
Бүлүү Кыргыдайыттан төрүттээх Петр күнүн туһунан дневник суруйан хаалларбы-
Осипович Иванов Аҕа дойду Улуу сэриити- та. Ол дневнигыттан кыра лоскуй хаалбы-
гэр 1942 сыл от ыйыттан 1945 сыл олуннь- тын кыалларынан “Коммунист” хаһыакка
утугар ыараханнык бааһырыар диэри кыт- бэчээттэтэргэ быһаарынным.
тыбыта. 446-с уонна 131-с стрелковай гвар- ...1944 сыл бэс ыйа. Финскэй реакция
дейскай дивизиялар састааптарыгар киирсэн тиһэх күннэрэ.
хааннаах сэрии саамай холоруктаах сирдэ- ... Мастар быыстарынан бардыбыт. Афо-
ригэр — Ленинграды, Прибалтиканы босхо- ням бастаата. Өтөр-өтөр тохтоон иһиллиир.
лооһуҥҥа, финскэй реакция “Маннергейм “Кытаат, олох тыаһаама!” — диэн имнэнэр.
линиятынан” аатырбыт оборонатын тоҕо Сотору кыра соҕус хонуу көһүннэ. Снаряд,
көтүһүүгэ кыргыспыта. Иккитэ ыараханнык буулдьа түһэрэ ама курдук. Боруҥуй буолу-
бааһырбыта, биирдэ контузияламмыта. 1945 ута хайа таастардаах үрдэл сиргэ кэллибит.
сыл сэтинньитигэр эрэ саппааска таһаарыл- Барбахтаан иһэн аллараа 5-6 немец оҥку-
лыбыта. чах хастан олороллорун көрө биэрдим. Сер-
Хорсун минометчик Аҕа дойду Улуу сэ- жаммын халаатыттан тартым уонна сиргэ
риитин I, II степеннээх орденнарынан, тобуктуу түһэн ытарга бэлэмнэнним. Киһим
“Хорсун быһыытын иһин”, “Германияны эмиэ тобуктуу биэрдэ: “Оо, иэдээн, олох да
Кыайыы иһин” уо.д.а. элбэх ахсааннаах мэ- көрбөккө иһэбин! Тохтоо, ытыма, граната-
тээллэринэн наҕараадаламмыта. лыахпыт”. Чочумча таалан олордо уонна
Петр Осипович кыргыһыы хонуутугар сибигинэйэ былаастаан: “Уоскуйа түс, бары-
Ленинскэй комсомолга, онтон партияҕа ки- та этэҥҥэ буолуоҕа... Таастарынан сирэйдэ-
ирбитэ уонна олоҕун тиһэх күннэригэр ди- нэн тиийэн 50-ча метрдээх сиртэн бы-
эри коммунистическай идеяҕа бэриниилээх раҕыахпыт”, — диэтэ.
хаалбыта. Автоматым сомуогун түһэрэн, киһим кэн-
Петр Осипович төһө да кыра үөрэх- ниттэн күлүк уопсан истим. Наһаа аҕылаа-
тээҕин иһин оҕолоругар, сиэннэригэр анаан тым, ыксаатым. Афоням олох холку. Тым-
кыргыһыы хонуутугар сылдьыбыт 828 ныйбыт этэ, аны сөтөллөн дуу, ытырдан
- 4 0
