Page 87 - С.С. Аржаков Уус-Алдан үлэһит дьоно

Күүстээх үлэ төһө да бириэмэбитин бүтүннүү кэриэтэ ыл-
лар, күһүн-саас үстүү күн, пятницаҕа, субуотаҕа, бас-
кыһыанньаҕа түбэһиннэрэн куска, куобахха хайаан да сылдь-
арбыт. Куобахха сүнньүнэн Тандаҕа Мэхээлэ Охлопковка тах-
сан Чанханҥа бултуурбут. Ол туһунан Суоппар Мэхээлэ диэн
очеркабар толору соҕус суруйан турабын. Куобах кэрииригэр
мин куруутун Ньукулайбын тутуһарым. Хааман иһэн куобаҕы
өлөрдөххө Ньукулай куруутун сүксэн көмөлөһөрө. Дүпсүн бу-
хатыыра буоллаҕа дии. Мин рюкзакка даҕаны алта куобахтан
ордугу кыайан сүкпэтим, рюкзагым хайа диэки хамсыыр да,
онно бэйэбин илдьэ барара. Оттон Ньукулай сүүрбэ куобаҕы
куулга уган, тирбэҕэнэн баайан нотуруускалыы сүгэн баран,
сүүрэ сылдьар буолара. Биирдэ Герой Егоров аатынан колхоз
парткомун секретара П.Н. Андреев эмиэ сүүрбэттэн тахса куо-
баҕы сүгэн баран сүүрэ сылдьарын дьон көрөн сөхпүттэрэ.
Хайалара ордук сүгэрэ эбитэ буолла?
1969 сыллаах саас Баатаҕайга Эрбэһин диэн сиригэр күөл
арыытыгар куска хоннубут. Уолаттар сэтиэнэҕин уоттаан кэ-
биспиттэр. Инньэ гынан ол остров свободы диэммит остров
багровый буолан хаалбыт да син кыратык бултуйдубут. Ол
аайы Ньукулай үөрүүтэ-көтүүтэ үксээн иһэр. Киэһэ Николай
Марковичтаах биэдэрэҕэ миин буһардылар. Арай ону луоска-
нан боруобалыы сылдьан, киһибит «ферма ханна баарый, фер-
ма ханна баарый» дии-дии күөс буһа турар уотун тула сүүрэ сы-
рытта. Мин маҥнай өйдөөбөтүм, үүт көрдүүр буоллаҕадуу дии
санаатым. Онтукам киһибит наһаа үчүгэй миини оҥордубут,
онон сорохтор ферма көрдүү бараллара буолуо - диэн дьээбэ-
лэнэр эбит. Ону өйдөөн уопсай күлсүү буолан ылбыта. Хор,
оннук, куруук кэриэтэ оонньуу-дьээбэлэнэ сылдьааччы, дьону
күллэрэн туһанааччы. Ити сынньалаҥҥа, компанияҕа биллэн
турар, олус үчүгэй. Ити сырыыбытыгар эбитэ дуу, бас-
кыһыанньа сарсыарда ардах буолла, кус аҕырымнаата. Биһиги
сүрэҕэлдьээн палаткаҕа утуйа сыттыбыт. Онтон сотору наһаа
үчүгэй, минньигэс баҕайы сыт муннубутугар билиннэ. Нико-
лай Маркович ким хайа иннинэ туран, кыра уулары кэрийэн,
бараах, чөкчөҥө бөҕөнү өлөрөн аҕалбыт, үргээн, арыылаах хо-
бордооххо соккуойдаан сырылаппыт. Дьэ, ыраахтааҕы аһа
диэн ол эбит!
Ньукулай сахалыы дьүһүннүүр тылы сүрдээх үчүгэйдик тут-
тааччы. Арай 1969 сыл күһүнүгэр көҥүл арыыбытыгар биһиги
хаһыа да буолан урут тиийдибит. Сорохтор иккис массыына-
нан тиийиэхтээхтэр этэ да хойутаатылар. Биһиги чэйдээн па-
латкаҕа киирэн сытааппытын кыгга иккис массыынабыт кэл-
лэ. Кэлбит дьон массыынаттан түһэн, ууну туораан арыыга
тахсан иһэллэрин, Ньукулай биһиги кэккэлэһэ сытарбыт,
85