Page 105 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

Захар Васильевич бэчээккэ тахсыбатах үлэлэрин тас өртүнэн 70-ча улахан науч-
най үлэлэр автордара. Ол истэригэр “Саха сирин историятын” 3 томнаах кинигэтин
Н-1Н-С томнарыгар соавтор, редактор; “Бүтүн Сибиир историятын” 5 томнаах ки-
нигэтин суруйсан, редакцияласпыта, “Саха сирэ XIX, ХХ-с үйэлэргэ”, “Саха сирэ
1917—1941 сылларга социальнай-экономическай сайдыыта” диэн монографияны
суруйан түмүктээбитэ. Бу кэнники үлэтинэн 1973 с. историческай наука доктора
буолбута уонна Государственнай бириэмийэ лауреатын үрдүк аатын иҥэрбитгэрэ.
Захар Васильевич киэҥ, дириҥ билиилээх историк, историческай наука докто-
ра этэ. Кинини Советскай Союз улахан научнай кииннэрин учуонайдара улахан-
нык сыаналыыллара, билинэллэрэ. Кини үгүс научнай үлэтин тэҥэ научнай-тэ-
рийэр, общественнай үлэни ыытара. Наукалар Академияларын Президиумун ко-
ординационнай советын секретарынан, Тьш, история, философия наукаларын на-
циональнай сыһыаннаһыыга Сибиирдээҕи зональнай группаларын комиссиятын
председателинэн, элбэх научнай сборниктар редколлегияларын чилиэнинэн,
партийнай бюро солбуйааччы секретарынан, маны таһынан научнай-производ-
ственнай комиссияны салайбыта.
Захар Васильевич Аҕа дойду сэриитигэр хорсунун иһин Кыһыл Сулус ордены-
нан, “Москва көмүскэлин иһин”, “Эҥкилэ суох сулууспатын иһин” “Советскай
Армия 50 сылынан” уо.д.а. мэтээллэринэн, грамоталарынан наҕараадаламмыта.
1974 с. ахсынньы 24 күнүгэр эмискэ ыалдьан өлбүтэ.
Захар Васильевич чаҕылхай олоҕо үйэттэн үйэлэр тухары суолдьут сулус буолан
көлүөнэ ыччаттарга бэриллэ туруо диэн эрэнэбит.

Анастасия УШНИЦКАЯ, педагогическай үлэ, тыыл ветерана.
Уус-Алдан

ФРОНТОВИК МИНИСТР
Сир Ийэ барахсан бэйэтэ билэн-көрөн, биэбэйдээн-
биһиктээн, анаан-минээн оҕону төрөтөр, ыччаты иитэр.
Эҥсиэли Эбэ хотун сылаас хонноҕор биир күн сыр-
дык-ыраас дьүһүннээх, сэмэйэ эрдэттэн биллэн эйээ-
рэн ытыыр, өйдөөҕө өтө көрүллэн уун-утары көрөр, сы-
тыыта-сыыдама сүгүн сытыарбат оҕо төрөөбүтэ.
Ити 1915 сыллаахха Саввиннарга төрөөбүт уолларын
дьонноро хос эһэтин аатынан Захар диэн ааттаабыттар. Ол
кырдьаҕас чахчы да урукку үйэ бөлүһүөгэ, саҥа олох сүдьүтэ
эбитэ үһү. Захар кыра эрдэҕиттэн сырдыкка тардыһар, ханна
ким кэллин-бардын билэ-көрө сатыыр идэлээх. Ол аата
билиитин кэҥэтэ сатаабыта буолуо. Оннук да буолан оҕо
сааһытган үөрэҕи эккирэттэҕэ уонна учуутал идэтин сыал-
сорук туруорунан Саха АССР үөрэҕин министригэр тиийэ,
Аҕа дойдутун көмүскээн кэлэн баран, үлэлээтэҕэ. Захар
Пркопьевиһы кырдьаҕас педагогтар бары билэллэр эбит, “оо, ол биһиги министрбит”
диэн ытыктаан, убаастабыллаахтык этэллэрэ хайдах эрэ киһини үөрдэр.
Намнарга Чаҕылхай Максим, поэт Чаҕылҕан, ол тэҥэ саллаат-министр Захар
Саввин курдук чаҕыл дьон төрөөн-үөскээн ааспыттар эбит.
Мин өйдөбүлбэр Булуҥ улууһа билигин да ыраах уонна дойду киһитигэр оло-
роругар ыарахаттардаах буолуо дии саныыбын. Онтон кини 1935 сыллаахха тус
хоту оҕолору үөрэтэ тиийбитэ уонна үөрэх, иитии боппуруостарынан олоҕун үөрэ-
көтө саҕалаабыта.

103