Page 107 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

Илин барбыттары МНР-га таһааран араас чаастарга
араартаабыттара. Мин уонна Бүлүү уолаттара Иван Фе-
доров, Николай Петров, Егор Анисимов Монголия со-
ҔУРУУ кыраныыссатыгар Кыһыл Знамялаах 25-с механи-
зированнай биригээдэҕэ үһүс батальон пулеметнай ро-
татын байыастара буолбуппут. Мнна Союз үгүс бэрэс-
тэбиитэллэрэ бааллара. Бары табаарыстаһан эйэлээх бэй-
элээхтик сылдьыбыппыт.
1945 с. от ыйын бүтүүтэ биригээдэбитин истиэпкэ
көһөрбүттэрэ. Забайкальскай фронт командующайынан
маршал Р. Малиновскай анаммыта. Фронт уҥа фланга-
тыгар ударнай танковай бөлөҕү тэрийбиттэрэ. Биһиги
биригээдэбит аны полкаҕа уларытыллан бу бөлөх састаа-
быгар киирэн японскай империалистары урусхал-
лааһыҥҥа кыттыбыта.
Сэрии чаастара 1945 с. атырдьах ыйын 9 күнүгэр Монголия соҕуруу кыраныыс-
сатын туораан, Ис Монголияҕа турбут өстөөх гарнизоннарын урусхаллаан, иннин
диэки барбыта. Бастаан истиэби туораан, Гоби кумах куйаарын бэрт эрэйинэн
тахсыбыппыт. Холуодьастары дьааттаан баран быраҕан кэбиспит буолаллара. Уута
суох олус эрэйдэнэрбит. Япон сэриилэрэ үрэллэн 200—300 киһилээх бөлөхтөрө
улахан утарсыыны оҥорботохторо. Онтон биһиги чаастарбыт Улахан Хинганы туо-
раан өстөөҕү Жэхэ куоракка бэриннэрбиттэрэ. Халлааҥҥа харбаспыт очуостардаах
эдэр сис хайалар, көнө сиргэ үөскээбит дьоҥҥо саллыылаах этилэр. Сэрии бала-
ҕан ыйын 2 күнүгэр бүппүтэ. Кытайдар советскай сэриилэр чиэстэригэр икки ый
иһигэр сүүнэ улахан пааматынньыгы туруорбуттара. Сэрии кыттыылаахтарын ор-
деннарынан, Японияны кыайыы иһин мэтээллэринэн, Сталин махтал суруктары-
нан наҕараадалаабыттара. Сорохтор МНР орденнарыгар түһэриллибиттэрэ. Биһи-
ги взводпут командующайбытын Плиеви уонна кини штабын харабыллаан Кы-
тайтан Монголиянан ССРС кыраныыссатыгар аҕалбыта. Төннөн кэлэн чааспытын
кытта холбоһон баран, 1945 с. кыһын Союзка Соловьевскай станцияҕа кэлэн олох-
суйбуппут. Мин онно 1946 с. полковой оскуолаҕа үөрэнэн младшай сержант зва-
ниетын ылан пулеметнай-минометнай расчет командира буолбутум. 1947 с. саас
демобилизацияланан бэс ыйыгар дойдубар кэлбитим.
Бүлүү педучилищетын, СГУ историческай отделениетын бүтэрэн, 25 сьш оскуола
директорынан, онтон учууталынан үлэлээн билигин пенсияҕа олоробун. 5 оҕоло-
рум үлэһиттэр, 12 сиэннээхпин, кэргэмминээн Варвара Афанасьевналыын (фель-
дшер) 43 сыл олорбуппут. Кини 1997 с. олохтон туораахтаабыта.
Василий АЛЕКСАНДРОВ,
Саха АССР үтүөлээх учуутала, сэрии ветерана

СҮҮҺҮНЭН САЛЛААТЫ ӨЛӨРТӨН БЫЫҺААБЫТА
Сэрии сылларын үчүгэйдик өйдүүбүн. Үөһээ Бүлүү Боотулуутуттан 4 биэрэс-
тэлээх Дьаҕыры диэн алааска олорор эһэлээх эбэбиттэн сатыы сылдьан начальнай
кылаастарга үөрэммитим. Санаабытыгар буолуо, сүрдээх уордаах куоластаах эбэм,
күлбүт-үөрбүт эдэркээн киһини кыһаллан-мүһэллэн, куолаһа сымнаан кэпсэтэн,
аһатара. Хойут, үлэһит буолан баран билбитим — чугас аймахпыт ыччата Дмитрий
Спиридонович Спиридонов диэн эбит.
Дмитрий Сургуулукка 12 оҕолоох ыалга саамай кыралара, 1923 с. төрөөбүтэ.
Иккилээҕэр-үстээҕэр тулаайах хаалбыта. Эдьиийдэрэ-убайдара, оччотооҕу ыар олох

105