Page 140 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

" Дойдум - Уус-Алдан Хорото = = ................... :::.:= = := ===

тын төттөрү оҕуста, байыастарыныын 45 саллааттары уонна офицердары суох онордо уонна
икки ручной пулемету өстөөхтөн былдьаата». Бу докумуоҥҥа олоҕуран командование Н.С.Бур­
цевы «Кыһыл сулус» орденынан наҕараадалаабыта.
Аҕыйах хонон баран Бороҕон уола госпиталтан маннык суруйбута: «Харьков куораттан 50 км
сиргэ Старай Салтов диэн дэриэбинэҕэ госпиталга сытабын... Мин уопсайа сэрии уотугар тоҕус
күн сырыттым. Ити устатын тухары 20 нэһилиэнньэлээх пууну ыллыбыт... От үлэтин бүтэрдэххит
дии, бурдук үлэтигэр турдаххыт... Манна немец дэриэбинэлэри дэлби уоттаан, алдьатан баран,
арҕаа диэки куотар».
«Младшай лейтенант, комсомолец Н.С.Бурцев 1943 сыл алтынньы ый 18 күнүгэр кыргыһыы
толоонугар охтубута. Днепропетровскай уобалас Пушкаревка сэлиэнньэтигэр көмүллэ сытар. Ити
от уонна атырдьах ыйдарыгар Курскай Тоҕойго ыытыллыбыт улуу кыргыһыыга хорсуннук сэ-
риилэспиттэрэ. Ол кыргыһыыга сэрии хонуутугар охтубуттар уодьуганнаах өстөөҕү кыайыыны
эмиэ уһансыбыттара», - диэн 1973 с. атырдьах ыйын 3 күнүнээҕи «Эдэр коммунист» хаһыат 93
номерыгар журналист Иван Иванович суруйбута.
Николай Семенович сэриилэһэр армияттан элбэх суруктары суруйар эбит. Ити суруктарыгар
социалистическай ийэ дойдутугар муҥура суох бэриниилээҕин, наада буоллаҕына бэйэтин эдэр
олоҕун толук уурарга бэлэмин, өстөөҕү түргэнник кыайыыга тыыл дьоно харса суох үлэлээн сэрии-
лэһэр армияҕа көмө оҥоро олороллоругар ыҥырар ис хоһоонноох суруктары ыыталаабыт. Мин
сэрии кэннитгэн ийэтэ Евдокия Егоровнаттан ылан Николай биир суругун ааҕан турардаахпын. Ол
сурукка «мин немец офицерын кытта утарыта көрсөн ытыаластым. Онно мин кинини өлөрдүм.
Бу сурукпун немец офицерын сиэбиттэн ыраас кумааҕыны ылан эһиэхэ суруйа олоробун», - диэн.
Ол кумааҕы олус үчүгэй хаачыстыбалаах халыҥ илиис этэ. Хомойуох иһин ити суруктар кыайан
бу күҥҥэ диэри хараллыбатахтара хомолтолоох.
Ньукаа Мүрү ситэтэ суох орто оскуолатын 1938 сыллаах выпускнига, туйгун үөрэнээччи, хаа-
рыаннаахай ыччат, Гитлер армиятын сиэмэх буулдьатыттан баара суоҕа 20 саастааҕар сырдык
тыына сэрии толоонугар быстыбыта. Суругуттан көрдөххө Н.С.Бурцев госпиталтан үтүөрэн тахсан
баран, иккистээн сэриигэ киирэн өлбүт быһыылаах.

/Ахтыыны оцордум сэрии, тыыл ветерана,
биир оскуола^а үөрэммит, биир дойдулаа^а Н.А. ОРЛОВ.
Кулун тутар 12 күнэ 1995 с., Чарац./

Берлин и ылсыбыта

Биһиги улууспутугар билигин сааһыран эрэр дьоннортон барылара буолбатаҕына, үгүстэрэ
билэр киһилэрин Гаврил Павлович Крылов ахтыыларыттан, кини сэриигэ сылдьыытын туһунан
билиһиннэрэбин. Кини киһи быһыытынан үтүө майгыта, эйэҕэһэ, мэлдьи мичээрдии көрсөрө,
көрсүөтэ-сэмэйэ киһини эрэ сөхтөрүөх курдуга. Бэйэтин туһунан тугу да кэпсэммэтэ, арбаммата.
Оннооҕор биһиги табаарыспыт сэриигэ кытгыбытын туһунан хойут истибиппит. Ону даҕаны элбэх
кэпсэтиинэн. Дьэ онон:
Гаврил Павлович Крылов 1921 сыллаахха саас Хоро нэһилиэгэр Майаҕаска, орто бааһынай
кэргэнигэр төрөөбүтэ. Чараҥ начальнай оскуолатын бүтэрэн баран, Мүрү сэттэ кылаастаах оскуо-
латыгар үөрэнэ сылдьан ЫБСЛКС чилиэнигэр киирбитэ. 1940 с. күһүн Дьокуускайдааҕы педраб-
фак 2-с курсугар үөрэнэ сылдьан, студеннарга стипендияны биэриини тохтотоннор үөрэнэр кыаҕа
суоҕунан, дойдутугар төннөн тахсан, Хороҕо «Куотука» колхозка барабылыанньа председателин
солбуйааччынан уонна комсомольскай тэрилтэ секретарынан үлэлээбитэ. 1941 сыл ЫБСЛКС об­
кома Өлүөхүмэ оройуонугар Толбатааҕы нефтеразведкаҕа үлэҕэ ыыппыта. Онно үлэлии сырыт-
таҕына олунньу ыйга Кыһыл Армияҕа ынырыллыбыта. Бастаан Забайкальскай военнай уокурукка
сулууспалаабыта. Онно 94-с стрелковай дивизия 64-с Стрелковай полкатыгар рядовой саллаатынан
сылдьан илиҥҥи границаны харабыллааһыҥҥа уонна бөҕөргөтүнүүгэ үлэлээбитэ. 1943 сыл 94-с
стрелковай дивизия полит отдела кинини ССКП чилиэнигэр кандидатынан ылбыта. Ити сыл бэс

136