Page 144 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

........ ...- ....... Дойдум - Уус-Алдан Хорою = , г:::= = •

күнүгэр сырдык тыына быстыбыта. Киниттэн биир уол оҕо хаалбыта. Иван Семенович Бурцев
диэн. Үрдүк үөрэхтээх геолог. Билигин Якуте кай куоракка олорор. Айылҕа харыстабылын тэрил-
тэтигэр үлэлиир. Фекла 1988 сыллаахха Якутскай куоракка олорон өлбүтэ. Фекла бэйэтин олоҕун
бүтүннүүтүн сүөһү иитиитигэр үтүө суобастаахтык үлэлээн түмүктээбитэ. Бэһис оҕо Парасковья
- 1923 сыллаахха төрөөбүтэ, үөрэҕэ суох. Кинини сэрии саҕаланыытыгар «бааһынаттан сиэмэни
ичигэстээтэ» диэн хаайыыга ыыппыттар. Онтон босхолоноотун кытта, 1942 сыллаахха Алдан
Селигдарыгар оттук мае бэлэмнээһинигэр үлэ фронугар ыыппыттар. Онно үлэлии сылдьан 1943
сыл бэс ыйын 25 күнүгэр ыарахан үлэни тулуйбакка күн сириттэн сүппүтэ. Уҥуоҕа онно хаалбыта.
Алтыс оҕо Натааһа - 1926 сыллаахха төрөөбүтэ. Үөрэҕэ суох. 1944 сыллаахха Чурапчы военко-
матынан үлэ фронугар ыҥырыллан, Алдаҥҥа Селигдар диэн приискаҕа мае бэлэмнээһинигэр сыл-
дьыбыта. Дойдутугар эргиллэн кэлэн «Кыһыл маяк» колхозка араас үлэҕэ үлэлээбитэ. Кэлин Нам
оройуонугар олорон, 1979 сыллаахха ыалдьан өлбүтэ.
Ити курдук Турантаевтар дьиэ кэргэннэриттэн улахан уоллара Семен, күтүөттэрэ Семен Афа­
насьевич немецкэй халабырдьыттартан ийэ дойдуларын чиэһин уонна тутулуга суох буолуутун
көмүскэлигэр, сэрии уоттаах буурҕатыгар сылдьан хаарыаннаах эдэр саастарыгар күн сириттэн
сүппүттэрэ.
Оттон үс кыыс сэрии сылларыгар сут-кураан содулун ыарахан күчүмэҕэй олоҕор, тыылга син
сэриигэ курдук хорсуннук үлэлии сылдьан, төрөөбүт төрүт буордарыттан, тапталлаах Мүрү алаас-
тарыттан арахсан, үлэ фронун кытаанах усулуобуйатыгар сылдьан эт бэйэлэрэ элэйэн, доруобуйа-
ларын сүтэрэн эрдэ үйэлэммиттэрэ. Сэттис оҕо - саамай кыралара, Николай ийэтэ өлүөҕүттэн 15
саастааҕар тулаайах хаалан, Жирков Николай Онуфриевич диэн ыалга иитиллэн олорон «Кыһыл
маяк» колхозка 1944 сыллаахха чилиэнинэн киирбитэ. Кини бу колхозка олох кыра сааһыттан үлэ
ыараханын көрсөн, буһан-хатан улааппыта.
Николай 1928 сыллаахха төрөөбүтэ. Онон 18 сааһын туолан 1946 сыллаахха «Маленькое»
аатынан колхозтан Советскай Армия кэккэтигэр ынырыллан, 1-эй Иркутскайынан, Улан-Удэнан
сылдьан службалаабыта. Улан-Удэҕа службалыы сылдьан биир сайын устата хайаҕа тахсан
топографтарга анаан вышка туруоруутугар үлэлэспитэ. 1948 сыллаахха дойдутугар эргиллэн кэл-
битэ. Армияттан эргиллэн кэлээт үлэ үөһүгэр түһүспүтүнэн барбыта. Колхоз үлэтэ кинини күүтэн
турбутун курдуга. Сааһын ыһыы үлэтэ, сайынын көлө массыынатынан от оҕустарыыта, кыһынын
фермаҕа от тиэйиитэ, сүөһү аһатыыта, тутуу, оттук мае кэрдиитэ, таһыыта. Биир тылынан этгэххэ,
күргүөмнээх үлэ күөстүү оргуйара. Ол быыһыгар кураан сыллар содулларыттан ыраах Танда,
Түүлээх үрэхтэринэн, Намынан сылдьан оттооһун, онно сүөһүнэн баран хотон туттан кыстааһын
буолара. Онно Николай барытыгар баар буолара.
1958 сыллаахха Николай Түүлээх нэһилиэгиттэн төрүттээх Старостина Мотрена Васильевна
диэн кыыһы кэргэн ылбыта. Николай кыра сааһыттан тулаайах хаалан үлэ ымпыгын-чымпыгЫн
билэр, бэйэтэ сүрэхтээх, хаһаайыстыбаҕа туох наада буоларын курдаттыы билэр буолан, эрдэттэн
былааннанан түргэн кэм иһинэн уһаайба ылан, бастаан саха, онтон нуучча дьиэтин, хотон, ампаар
туттунан ньир-бааччы, дьонтон итэҕэһэ суох сэниэ ыал кэккэтигэр киирбитэ, үчүгэй үлэһит аа-
тырбыта. Кэргэнэ Мотя биир бастыҥ үлэлээх ферма ыанньыксыта буолбута. Ол туоһутунан 1969
с. Уус-Алдан оройуонун Н-с №-дээх быыбардыыр уокуругуттан ХН-с ыҥырыылаах оройуоннааҕы
совекка депутатынан быыбардаммыта буолар. Мотя икки кыыс, түөрт уол оҕону төрөппүтэ.
Кини 1979 сыл муус устар ый 2 күнүгэр эдэр сааһыгар ыалдьан күн сириттэн сүппүтэ.
Николай Васильевич «Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин», «В.И.
Ленин төрөөбүтэ 100 сылын туолуутугар. Килбиэннээх үлэтин иһин», «Ветеран тыла», «Ветеран
труда», «Кыайыы 50 сыла» медалларынан уонна Саха АССР Верховнай Советын, ССКП саха
уобаластааҕы комитетын эҕэрдэлиир аадырыстарынан Уус-Алдан оройуонун народнай депутат-
тарын, улуус дьаһалтатын, колхоз, совхоз элбэх грамоталарынан, эҕэрдэ суруктарынан наҕараа-
даламмыта. Бу барыта сэрии содулуттан тулаайах хаалбыт оҕо бэйэтин тулуурунан, үлэҕэ дьулуу-
рунан, сүрэҕинэн, дьоҥно-сэргэҕэ үтүө сыһыанын ситиһиитэ буолар.

/Н.А.ОРЛОВ, «Муру саһармата» 10.11.1998 сыл./

140