Page 141 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = = = = : = --------- Хоро нэһилиэгин историята : 1 ... 1.. = .......... =
ыйыгар Московскай военнай уокурукка ыыппыттара. Онно химическэй көмүскэнии 81 -с отдельнай
батальонугар химик-разведчик быһыытынан сулууспалаабыта. 1944 с. от ыйыгар кини батальонун
фроҥҥа ыытар буолбуттара. Фроҥҥа бараары турдаҕына, кинини химическэй көмүскэнии 16-с
отдельнай бригадатын полит отдела ССКП чилиэнигэр ылбыттара. Гаврил Павлович батальонун
Ленинградскай фроҥҥа ыыппыттара. Ленинградскай фронт састаабыгар сылдьан Чудскай уонна
Псковскай күөллэр холбоһор силбэһиитинэн Эстония территориятыгар туоратыыны хааччыйыы
операциятыгар Балтийскай муораҕа баар Саарёма диэн Эстония арыытыгар Ленинградскай фронт
сэриилэрин туоратыы операциятыгар уонна Саарёма арыыга өстөөхтөртөн букатыннаахтык босхо-
лооһун иһин сэриигэ кыттыыны ылбыта. Ити операцияларга активнай кыттыытын иһин «Бойобуой
үтүөлэрин иһин» медалынан наҕараадаламмыта. Ити кэнниттэн кини батальонун Г.К.Жуков коман-
дующайдаах 1-гы Белорусскай фронка ыыппыттара. 1-гы Белорусскай фронт састаабыгар сылдьан
Польшаны босхолооһуҥҥа уонна Берлини ылыыга кыттыыны ылбыта. Ити сэриигэ «Берлини ылыы
иһин» медалынан наҕараадаламмыта. Оттон батальона «Кыһыл сулус» орденынан бэлиэтэммитэ.
Итинтэн ыла химическэй көмүскэнии «Кыһыл сулус» орденнаах 81-с отдельнай батальон диэн
ааттанар буолбута. 1945 с. ыам ыйын 2 күнүгэр Берлин куорат Советскай Армиянан ылыллыбыта.
Итинтэн Берлин арҕаа өттүнээҕи Шпандау диэн пригородка баар химическэй научнай чинчийэр
институту, Берлин ортотугар баар олус кистэлэк химическэй собуоту демонтажтааһыҥҥа Бошь-
фен, Биттерфельд диэн куораттарга уонна онтон салгыы утум-ситим кэлэн иһэр куораттарга баар
улахан химическэй заводтары көтүрүүгэ үлэлэппиттэрэ. 1946 с. ыам ыйыгар демобилизацияланан
дойдутугар кэлбитэ.
Ити курдук биһиги биир дойдулаахпыт Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар Забайкальеттан
саҕалаан Германия үйэлэргэ аатыран-сураҕыран олорбут улуу куоратын уҥуордаан, атаҕынан
мээрэйдээн сылдьыбыт мүччүргэннээх сырыыларын, б ил инки ыччакка билиһиннэрэр наадалаах.
Сержант Гаврил Павлович сэрииттэн «За боевые заслуги», «За взятие Берлина», «За победу
над Германией» медаллаах дойдутугар эргиллибитэ. Кини «Аҕа дойду сэриитин 2-с степеннээх
орденынан», «Ленин 100 сааһын туолуутугар. Килбиэннээх үлэтин иһин», «Үлэ ветерана» уонна
элбэх юбилейнай медалларынан, Саха АССР Верховнай советын бочуотунай грамотатынан наҕа-
раадаламмыта. Дьиҥэр, кини Аҕа дойду сэриитин 1-гы степеннээх орденын ылыахтааҕа 2-с
степеннээҕинэн солбуллубут. Ону кини туруорса барбатаҕа.
Гаврил Павлович уһун кэмкэ советскай партийнай үлэҕэ ситиһиилээхтик үлэлээбитэ. «Ленинскэй
тэрийээччи» хаһыат солбуйар редактора.

Бэйэтин ахтыытыгар ологуран суруйдум.
Атырдьах ыйын 3 күнэ 1998 сыл.

Майор Макеев

Хоро нэһилиэгин Чыраанай үрэҕэр олохтоох Степан Михайлович Макеев 1931 сыллаахха «Кы-
һыл маяк» колхозка чилиэнинэн киирбитэ. Бэрт ыарыһах кэргэнтэн 4 оҕолонон ыал буолан олор-
буттара. Афоня ыал улахан оҕото этэ. Ийэлэрэ оҕолор кыра эрдэхтэринэ өлөөхтөөбүтэ, сотору
буолан баран, аны аҕалара күн сириттэн күрэнэн оҕолор тулаайах хаалаахтаабыттара. Афоняны
аннынан Еля, Ылдьаа, Көстөкүүн диэн оҕолор интернатынан, детдомунан үрүө-тараа тарҕам-
мыттара. Тулаайах эрэйин-мунун, танас-сап тиийбэт кыһалҕатын, тулаайахтарга сорох дьон токуй
сыһыанын эмиэ билэн улааппыттара.
Афоня 1937 сыллаахха Мүрү орто оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ. Кини 10-с кылааһы үчүгэй
сыананан үөрэнэн бүтэрбитэ. Орто үөрэх кэнниттэн колхоһугар араас үлэҕэ үлэлээбитэ. Афанасий
Степанович Макеев 1948 сыл муусустар ыйтан 1949 сыл алтынньыгадиэри Бороҕоннооҕу госбанк
бухгалтерынан, 1950 сыл балаҕан ыйыттан 1951 сыл ыам ыйыгар диэри Уус-Алдан оройуонун
физкультураҕа уонна спорка комитетын председателинэн үтүө суобастаахтык үлэлии сылдьыбыта.
Кини олус үчүгэй хайыһардьыт этэ. Оройуонка уонна республикаҕа элбэхтэ күрэхтэһэн оройуон

137