Page 156 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = = Дойдум - Уус-Алдан Хорото = = = = = = - - - - - - - - - -
1947 сыллаахха от ыйын 22-24 күннэригэр буолбут уобаластааҕы 15-с конференцияҕа делега-
тынан талыллан кыттыыны ылбыта уонна партия Саха уобаластааҕы комитетын чилиэнинэн та-
лыллыбыт. Манна Анна Петровна уоттаах-төлөннөөх тыл эппит. Этии кэнниттэн секретардар
тезиһин көрдөөбүттэр, онуоха Анна Петровна: «Тезиһим суох ээ», - диэбит. «Оттон ити илиигэр
илдьэ сылдьар кумааҕыгын аҕал», - диэбитгэр. «Бу тезис буолбатах», - диэбит Анна - чэ, буоллун,
манна хааллар диэбиттэр, ону биэрбит. Көрбүттэрэ, испиискэ хаатын саҕа кумааҕыга, сүөһү муо-
һугар майгынныыр, биирдэрэ мае атырдьах салаатыгар майгынныыр ойуулар бааллар үһү. Ол
аата ынах сүөһү иитиитин туһунан, биирдэрэ от үлэтин туһунан этиэхтээхпин диэн бэлиэтэммит
буолуохтаах диэн Василий Гаврильевич Федоров (Мунду) кэпсии-кэпсии күлэрин истэрим.
1947 сыллаахха «Кыһыл маяк» колхоз председателинэн олорон Воробьев бөһүөлэгэр, оройуоҥҥа
биир бастакынан 1945 сыллаах сыананан 50815 солкуобай суумалаах бырайыактыыр-сметнэй
документацияны Дьокуускайдааҕы «Сельэлектро» хонтуоратыгар оҥотторон, 1949 с. күһүнүгэр
21 ыалга, тирии собуотугар, колхоз кэнсэлээрийэтигэр, уулуссаҕа 6 лаампаны ыйатан маннайгы
электрическэй уоту киллэттэрэн, колхозтаах ыаллар үрдүк үөрүүнэн, председателлэригэр барҕа
махталы, баһыыбаны эппиттэрэ. Бырайыак 59 ыалга суоттанан оҥоһуллубут. Уоту ылыы пром­
комбинат мае эрбиир собуотуттан (локомотивыттан) бэриллибитэ. Маны таһынан Мындаабаҕа
олорор ынах сүөһү ферматын үлэһиттэригэр олорор 3 дьиэҕэ ыанар ынах турар биир улахан ти­
повой хотонугар МТС локомотивыттан уот киирэн, сүөһү үлэһиттэрин үлэлэрин чэпчэппитэ. Бу
Анна Петровна биир улахан ситиһиитэ этэ. Локомотивтар уоту төһө да киэһэ хараҥарыыттан,
түүн 12 чааска диэри эрэ биэрдэллэр, ыаллары улаханнык абыраабыттара.
Анна Петровна «Кыһыл маякка» үлэлиир сылларыгар симментальскай боруода ынах сүөһүнү
үөскэтии, илин эҥэр оройуоннарыгар тарҕатан иитии уонна сылгы иитиитигэр боруода атыырдары
аҕалан үөрдээн иитии соруга турбутугар, Дьокуускайга осеменатордар курстарыгар Николай Ни­
колаевич Андросов уонна Егор Иванович Орлов диэн уолаттары үөрэттэрэн, Андросовы ынах
сүөһүгэ, Орлову сылгыга анаан үлэлэппитэ. Ити уолаттар үлэлэрин сүрдээх үчүгэйдик саҕалаан
эрдэхтэринэ, Андросовы 1942 с., Орлову 1943 с. Кыһыл Армияҕа ыҥыраннар, Германияны кытта
сэриигэ сылдьан улаханнык бааһыран өлбүттэрэ. Ол да буоллар симментальскай боруода сүөһү
түргэнник тарҕанан, эт, үүт бородууксуйатын элбээтиннэрии биллэрдик үрдээбитэ. Сылгы боруо-
дататупсан элбэх сүүрүк сылгылар баар буолан оройуон, куорат ипподромнарыгар сырсыбыттара.
Ону тэҥэ колхоһугар көмө салаа быһыытынан кууруссаны иитэн, инкубатор атыылаһан Семен
Гаврильевич Бурцев диэн оҕонньору анаан үлэлэппитэ. Сэмэн оҕонньор республикаҕа биллэр үлэлээх
чоппууска таһаарааччы буолбута. Мүрү Эбэ Илин Баһыгар Акулина Алексеевна Бурцева диэн
эмээхеин аналлаах куурусса турар эргэ дьиэҕэ туруоран элбэх кууруссаны көрөн үчүгэйдик
үлэлээбитэ. 1944 сыллаахха «Кыһыл маяк» колхоз сүөһү иитиитин былаанын, төрүөҕү тыын-
наахтыы иитиигэ 100-түү, үүт ыамын былаанын 105 бырыһыаннарынан толорору ситиспитэ. Ити
курдук А.П.Бурцева сэрии сылларыгар салайбыт колхоһа заему сурутууга, балык, түүлээх бул-
тааһыныгар, фроҥна сылаас таҥаһы ыытыыга, оккупацияламмыт сирдэр нэһилиэнньэлэригэр
сиэмэнэн, арыынан, этинэн, харчынан көмөлөһүүгэ, лотереяҕа сурутууга, заем облигациятынан
«Социалистическай Саха сирэ» танковай колонна тутуутугар көмөлөһүүгэ биир бастын тэрийээч-
чилэр ахсааннарыгар сылдьыбыта. Сэрии кэнниттэн олоҕу чөлүгэр түһэриигэ, колхоһун тэрилтэ-
хаһаайыстыба өттүнэн бөҕөргөтүүгэ ыраас суобастаахтык, бары күүһүн, сатабылын ууран туран,
уһуннук үлэлээбитэ. 1959-1953 сс. бөдөҥсүйбүт Маленков аатынан колхозка бырабылыанньа
председателин солбуйааччынан, Хоро нэһилиэгин Советын исполкомун председателинэн, 1954-
1956 сс. ынах сүөһү ферматын сэбиэдиссэйинэн үлэлээн Саха АССР Министрдарын Советын
анал уурааҕынан, ыйга 500 солкуобайдаах персональнай пенсияҕа тахсыбыта. Пенсияҕа тахсан
баран колхоз, нэһилиэк общественнай олоҕутган тэйэн, дьиэтигэр бүгэн им-ньим олорботоҕо.
Сотору-сотору фермаларга тиийэрэ, сүбэ-ама биэрэрэ, партийнай сорудахтары толопуура, мун-
ньахтарга, көрсүһүүлэргэ сылдьара.
Анна Петровна 1947 сыллаахха «Бочуот Знага» орденынан, «1941-1945 сс. Аҕа дойдуну кө-
мүскүүр Улуу сэрии сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин», «Үлэҕэ туйгунун иһин» мэтээллэринэн,
Саха АССР Верховнай Советын Бочуотунай грамотатынан икки төгүл, Бүтүн Союзтааҕы тыа

152