Page 152 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

...... = .................. Дойдум - Уус-Алдан Хорото ...................... ,

Николай Андросов-Чаарыас 1942 сыллаахха 18 сааһын ситэ туола илигинэ баҕа өттүнэн тыл-
ланан Ийэ дойдутун көмүскэлигэр фроҥҥа аттаммыта. Биир дойдулаахтара эмиэ да сөҕөн, эмиэ
да дьиктиргээн «Өрүүнэ уола Чаарыас тылланан өстөөҕү утары сэриигэ барбыт үһү» диэн кэп-
сэтэллэрэ. Н.Н. Андросов сэрии кэнниттэн дойдутугар 1946 сыл сайыныгар эргиллибитэ. Фронтга
ылбыт контузията доруобуйатын амньыраппыта. Онон ити сыл ахсынньы ый 24 күнүгэр, баара
суоҕа 22 саастааҕар Томтор балыыһатыгар сырдык тыына быстыбыта, онон олоҕо мунурдам-
мыта. Кини бииргэ төрөөбүттэрэ, Улуу кыайыы 50 сылын бэлиэтиир юбилейдаах сылга олох эдэр
сааһыгар өстөөхтөн өһү-сааһы ситиһэн эргиллибит оҕочоос киһинэн, кини кылгас чаҕылхай олоҕу-
нан сиэрдээхтик киэн туттуохтар этэ. Ону баара, бииргэ төрөөбүттэриттэн ким да хаалбата. Ол
да буоллар кини саамай чугас аймахтара, билэр дьонноро, бииргэ үөрэммит табаарыстара Чаа-
рыаһы өйдүүллэр, кининэн киэн тутталлар.
Төһө даҕаны Николай Андросов фроҥҥа сылдьан хайдах сэриилэспитин толору туоһулуур
докумуоннар суохтарын иннигэр, бэйэм билэр аҕыйах чахчыларбын билиһиннэриэхпин баҕарабын.
Николай сэриилэһэр армияҕа сылдьан тугу көрбүтүн-билбитин бэлиэтэнэн испит дневнигэ кэлин
60-с сыллардаахха сүппүт. Ол туһунан автор бэлиэтиирин аахпыт дьон уонна мин бэйэм илэ
харахпынан көрөн, илиибинэн тутан-хабан көрбүт киһи быһыытынан кэпсиибин. Николай граница
таһынааҕы дойдулар тустарынан, онно олохтоох дьон майгытын-сигилитин тустарынан ахтыылара
ол халыҥ тэтэрээккэ суруллубуттар этэ. Николай оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар олус үчүгэй
буочардааҕа. Ол буочара алдьаммыт эбит этэ. Чаарыас оҕо эрдэҕинэ олус сытыы, үөрэххэ дьо-
ҕурдаах, сайаҕас уонна аһыныгас майгылааҕа. Ол быһыыта дневнигэр ийэтин уонна балта Маайа
туһунан олус иһирэхтик суруйталаабыт миэстэлэрдээҕэ.
Эдэр саллаат фроннааҕы суоллара ханан ааспыттарын билигин быһаарар уустук. Ол туһунан
бааллара буоллар, кини бииргэ төрөөбүт убайа Егор Николаевич Андросов, Мария Николаевна
Прудецкая туппут суруктара кэпсиэ этилэр. Хомойуох иһин, ардыгар аахайбакка, ардыгар суолта
биэрбэккэ төһөлөөх элбэх сэрии туһунан кэпсиир дьиҥнээх материаллар сүппүттэрэ буолуой?
Николай убайыгар ыыталаабыт суруктарыттан биир суруга Егор Николаевичка ордон хаалбытын
көрдөөн ылбытым. Ол сурук ис хоһооно маннык этэ: «Бүгүн 05.08.44 с. Эн суруккун туттум. Бу
фронна сылдьан бастакы туппут суругум. Кылгас эрээри ис хоһооно интэриэһинэй... Билигин
Белорусскай фронтга баарбын... мин эйиэхэ Украинаттан, Румынияттан, Эстонияттан, Ленинградтан,
Москваттан, Белоруссиятган ханна тиийдим да, суруйан иһэрим. Оттон эн өттүгүттэн билигин да
эппиэт суох. Г оша, өссө көрдөһөбүн Ирина Николаевнаны умнума хаһан даҕаны, туох кыалларынан
көмөлөһө сатаа. Кинилэртэн фроҥҥа сылдьан үс суругу туппутум. Гоша, куттаныма, бастайаан-
най аадырыһым: полевая почта 15 847. Кэргэнтгинээнтүспүтхаартыскаҕыныыт. Күүтэбин мунура
суох төлөннөөх эҕэрдэни кытта. Суруккуттан кынаттаммыт быраатыҥ Николай» диэн. Бу суругун
нуучча тылынан суруйбут этэ. Ити сурукка Николай Украина иһин кыргыһыыларга «Отличный
артиллерист» диэн знагынан, Румынияны босхолооһунҥа «Хорсунун иһин» медалынан
наҕараадаламмытын туһунан биллэрбит. Өссө биир открытканы 01683№-дээх полевой почтаттан,
Берлинтэн 23.02.45 с. убайын бастакы кыыһыгар анаан эҕэрдэлээн ыыппыта баар.
Сурукка ыйыллыбыт географическай точкалар саллаат киэн сиринэн тэлэһийэн сэриилэспитин
көрдөрөллөр.
/Ахтыыны оцордум: ОРЛОВ Н.А.
Чарац 17.03.1995 сыл. 70 сааспын туопаары олорон./

Үлэ фронугар ыҥырыллыбыта
Андросов Михаил Романович 1919 сыллаахха Хоро нэһилиэгэр, Чараҥҥа төрөөбүтэ. Хоро на-
чальнай оскуолатын 4 кылааһын үөрэнэн бүтэрбитэ. Кыра сааһыттан, колхозтар тэриллиэхтэрин
быдан инниттэн производство араас салааларыгар үлэлээбитэ. Нэлимҥэ бастакы кыра колхозтар
тэриллээттэрин кытта, 1932 сыллаахха чилиэнинэн киирбитэ. Бастаан колхозка ил иитин күүһүнэн
үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Кэлин 1937 сылтан армияҕа ыҕырыллыар диэри колхоз ревко-
миссиятын председателинэн үлэлээбитэ.
1940 сыллаахха I Курбуһах Моххотуттан, уруккута Ховрова Мария Ивановнаны кэргэн ылбыта

148