Page 10 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

Уу-хаар атахтыыр

Халлаан билигин да хаҕыс, былыт да арахсыбат, сир кырсын куурда-
куурда ардах быыстала суох түһэ турар. Айылҕа оҥордоҕуна наар-аан-
ньа оҥорор буоллаҕа. Бэйэтэ даҕаны нүөл сир уунан туолла. От үрэхтэр
бары хааларыттан тахсан улахан күөллэри угутгаатылар. Өтөрүнэн-
наарынан маннык элбэх уу, угут эргиллибитин кырдьаҕастар даҕа-
ны өйдөөбөттөр. Оттон сайын кэлбитинэн оппут-маспыт көҕөрбүтэ,
көтөр-сүүрэр элбээбитэ, алаастарга, сыһыыларга ырыа-тойук дэлэй-
битэ, күөллэр хаалара мэндээриччи туолбута көрүөххэ эчи үчүгэйин.
Ол эрээри диэн тылы туттарга тиийэбит быһыылаах. Үчүгэйи сэргэ
биир өттүнэн уу оҥорор содула эмиэ улахан. Баччаларга тыа суола хаһан
үчүгэй буолбута баарай?! Үгүс нэһилиэктэри кытары сиринэн сырыы
быһынна. Ордук былдьаһыктаах сааскы ыһыы үлэлэригэр ыарахаттары
үөскэттэ. Бириэмэ хаһан күүппүтэ баарай, дьаалатынан баран иһэр. Ол
ахсын сир үлэһиттэрэ ыксыыллар, үлэлэрэ хойдон иһэр. Кылаабынайа
ыһыы хойутуур буолла. Биригэдьиир Сэмэн утуйар уутун умнан сыл-
дьар. Ол биир өттүнэн сөп курдук. Сааскы кубулҕаттаах күнү-дьылы
кэтии, көрө сылдьан түүннэри-күнүстэри ыһыыны кылгас болдьоххо
ыытыаххын наада. Соторутааҕыта бурдугу үүннэрэр звено салайааччы-
тын С.Г. Черкашины аакка-суолга киирбит Хаҥа бааһынатыгар сырыт-
таҕына көрүстүм. Киһим санаатын түһэрбит көрүҥэ суох эрээри кэп-
сээниттэн иһиттэххэ, ардаҕынан, уунан сибээстээн сааскы ыһыы
үлэлэригэр олус ыарахан балаһыанньа үөскээбитэ биллэр. Үргүлдьү
түспүт илгэлээх ардахтар суолу-ииһи алдьатан, техника сырыытын ха-
нан да атахтаабыт. Ыһыыга былааннаммыт бааһыналарын үгүс өттө
ууга былдьаммыт. Улахан оҥоһуулаах киэҥ ыһыылаах, үүнүүлээх Хаҥа
бааһыната бүүс бүтүннүү ууга олорор. Бааһыналарыгар тиийэллэригэр
тыанан да сырыы суох. Хастыы эмэ техниканан сосуһан кутуйах хаа-
мыытынан бэрт эрэйинэн хонугунан ыһыахтаах бааһыналарыгар ти-
ийэр түбэлтэлэрэ үксээбит. Ыарахан техникалара аара батыллан бэрт
эрэйинэн хостоон тахсар бириэмэлэрэ элбээбит. Айылҕа оҥорбут
күчүмэҕэйдэрэ быйылгы туораахтаах культура ыһыытын барытын
күөх үүнээйигэ олордор балаһыанньаҕа тиэрдэр кыахха киллэрбитин,
улаханнык хомойон туран иһитиннэрэр Семен Гаврильевич. Хор,
айылҕа оҥорор күүһэ киһиттэн тутулуга суох итинник күүстээх буо-
лар. Миэстэҕэ сылдьан көрдөххө, билистэххэ оннук да балаһыанньа
үөскээбит. Ол эрээри, бурдугу үүннэрээччилэр санааларын түһэрбэт-
тэр. Бааһына куурдар эрэ күүтүүлээх күндү сиэмэни түһэрэр бигэ эрэл-
лээхтэр. Онуоха сөп буолар техника баар, сиэмэ, уматык миэстэҕэ
таһыллан турар. Билигин ханан даҕаны сыана үрдэ суох ыараан иһэрин
сир үлэһиттэрэ эмиэ билэллэр. Быйыл атыыласпыт биир киилэ эбиэс-
тэрин сыаната 12 солкуобайга тэҥнэспит. Ыһыыга туттар сиэмэлэрин

8