Page 12 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

онно-манна харайыллар, таһыллар түбэлтэлэрэ үгүс буолан, ыһыы,
хомуур үлэтин биллэрдик бытаардара мэлдьэх буолбатах. Билигин ол
итэҕэстэр туоратылыннылар. Бурдук үүннэрээчилэр сыл аайы эргэр-
бит, эмэҕирбит күрүөлэрин күүстэрэ кыайарынан саҥардан иһэллэр.Бу
саҕана 4 биэрэстэ усталаах бааһына сирэ саҥа маһынан бүтэйдэммитэ.
Повар киэһээҥҥи аһылыкка икки биэдэрэҕэ тобус-толору эмис сыл-
гы этин өрөһөлүү буһарбыт. Күүстээх уокка саһарчы буспут сыалаах эт
күүгэнэ биир кэм биэдэрэ таһынан тохтон бидилийэн минньигэс сыта
дьиэ таһын биир гына тунуйбут. Ыарахан үлэҕэ сылдьар саха киһитэ
харата суох табыллыбата чуолкай. Биһигини дьиэлээх хаһаайын Семен
Черкашин үөрэ-көтө көрүстэ. Күнүскү омурҕан чугаһаан үлэһиттэр
утуу-субуу базаларыгар кэлитэлииллэр. Сэмэн уолаттарын тупсаҕай
тутуулаах дьиэҕэ ыҥыртыыр. Урукку совхоз саҕанааҕы үгэспитинэн
төгүрүк остуолу тула атах тэпсэ олорон үлэ-хамнас туһунан саас
сааһынан сэһэргэһэбит. Кэпсээннэриттэн иһиттэххэ, бары даҕаны
үлэҕэ буспут-хаппыт, үлэттэн дьоллорун булбут дьон.
— Колхуоска, сопхуоска үлэлээбитим түөрт уонтан тахса сыл буол-
ла. Аҥардас бурдук хаһаайыстыбатыгар звеньеводунан анаммытым
сүүрбэһис сылыгар барда. Быйыл туораахтаах культураны — 170 уонна
29 гектарга күөх маассаны ыһыахтаахпыт. Бааһыналарбыт инчэҕэйдэр,
ыһыыбыт иэнэ тахсыбат кутталлаах. Күһүн гектартан үүнүүнү хомуйуу-
га ночоотурарбыт буолуо. Туох кистэлэ кэлиэй? Тыа хаһаайыстыбатын
техникалара наһаа эргэрэннэр, сир оҥоһуутугар мөлтөөн биэрди-
бит. Билигин түөрт МТЗ-80, 82, биир Т-150 мааркалаах трактордаах-
пыт. Эргэрэннэр сыл ахсын өрөмүөҥҥэ наадыйыылара үксээн иһэр.
Үп-харчы татымынан саҥаны атыылаһар кыахпыт суох. Дьэ, ол иһин
бэйэбит күүспүтүнэн, кыахпытынан оҥосто сатыыбыт. Базабытын
ситэрэ сатаатыбыт, үлэлииргэ усулуобуйа баар диэххэ сөп. Билигин
ыһыы хампаанньатыгар уон бэһиэбит, бары үрдүттэн хоно сылдьан
сменанан үлэлиибит. Бүгүҥҥү күннээҕи туругунан 120 гектары ысты-
быт. Ыһыыбытын өйүүн бүтэриэхпит. Иркутскай уобаластан кэлбит
«Талисман» диэн ыһыы сиэмэтин бэҕэһээ Мындаабаттан аҕаллыбыт.
Быйылгы ыһыы сиэмэтин хаачыстыбата үчүгэй, тахсыыта да үрдүк — 97
бырыһыаҥҥатэҥнэһэр. Онтон олохтоох «Приленская — 19» диэн ыһыы
сиэмэтин ыалларбытыттан бэйдиҥэлэртэн атыыластыбыт. Инникитин
киһи сиир бурдугун миэстэҕэ бэйэбит үүннэриэхпитин наада. Быйыл
боруобалаан киһисиир бурдугун 64 гектарга ыһыахпыт. Былырыын 121
гектарга ыспыппыт. Гектартан 11-дии центнер үүнүүнү хомуйбуппут.
Бүтэйдэрбитин өрөмүөннээн бүтэрдибит, ыспыт бааһыналарбытын
саптыбыт. Инникитин Хаҥа эҥэр сытар бааһыналары туһаныахха наа­
да. Урут «Дыгын» диэн суортаах сиэмэни ыһаллара. Мин өйдүүрбүнэн
биһиги усулуобуйабытыгар табыллыбыт сиэмэ суорта этэ. Сүрдээх
үүнүүлээҕэ, бэйэтин үтүө хаачыстыбаларын көрдөрбүт сиэмэ. Биир
10