Page 15 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

уруулун бигэтик тутан оройуон хас эмэ төгүллээх бурдук быстарааччы-
тын үрдүк аатын ылан турар.
Семен Гаврильевич 1990 сылтан ыла аны бэйэтэ бурдук хаһаайыс-
тыбатын салайар. Сир улахан маастардарын Ф.Ф. Ефимов, Е.Г. Мос-
квитин оскуолаларын ааспыт буолан, үлэтигэр улаханнык ыарырҕап-
патаҕа. Кмнилэр өр сыллаах үлэлэрин уопутун үлэтигэр туһанан хара
маҥнайгыттан сиртэн туруктаах үүнүүнү ылан барбыта. Ол туоһутунан
кэккэ сыллар усталарыгар 1991, 1992 сылларга биир гектартан 14-15-тии
центнер бурдук үүнүүтүн хомуйан биир идэлээхтэригэр холобур буолар
үлэ түмүгүн көрдөрбүтэ. Биллэн туран, маннык үрдүк көрдөрүү кура-
айы сирдээх-уоттаах дойдуттан элбэх тэрээһин, түбүктээх үлэни эрэйэ-
рэ саарбаҕа суох. Маны барытын Сэмэн үтүө суобастаахтык толорбута,
чиэһинэйдик, бэриниилээхтик, ис сүрэҕиттэн ылсан үлэлээбитэ туо-
һулуур.
Билигин саас ортолорун ааһан эрэр дьон дьылҕалара атылыы. Бу
Сэмэн Чархааһын туе олоҕор толору сыһыаннаах. Кинилэр ойуокка-
лыы оонньуур оҕо саастара горн, барабаан дорҕоонноох тыаһынан до-
ҕуһуолланан ааспыта, Ийэ дойдуга бэриниилээх, чиэһинэй буолууну
ирдиир коммунистическай идеаллары эттэригэр-хааннарыгар иҥэри-
нэнулааппыттара. Колхоз фермаларыгар,оттуурходуһаларга, үүнүүлээх
буолактарга үлэлиир ийэлэрин, аҕаларын, убайдарын, эдьиийдэрин
батыһан кыра саастарыттан хара үлэҕэ эриллибиттэрэ, улаатан баран
колхоз, совхоз солбуллубат туруу үлэһиттэрэ буолбуттара. Оскуолаҕа
үөрэнэр сылларыгар сайыҥҥы уһун каникулларыгар уонтан тахса оҕо
буолан өтөххө хоно сылдьан аатырбыт бурдук үүннэрээччи Федор Фе­
дорович Ефимов биригээдэтигэр бааһына сыыс отун ыраастааһыныгар
сылдьыбыттара. Оччолорго лущильник, культиватор диэн тэриллэр су-
охтара. Үлэ барыта илиинэн толоруллара. Оҕолор хара сарсыардаттан
киэһэ хойукка диэри сылайары-элэйэри аахсыбакка дьаныһан ту­
ран күннээҕи нуормаларын толорон эрэ баран буолактан тахсаллара.
Оҕонньор оҕолор ботуччу үлэлэриттэн астынара. Сүөдэр кырачаан-
нары сайыны быһа бэйэтэ илдьэ сылдьан сүбэлээн, ардыгар сэмэли-
ир да түбэлтэлэрэ баара. Сеня бааһынаҕа сылдьарын, үлэлиирин олус
сөбүлүүрэ, Сүөдэр лоп-бааччы ыллыктаах тылын-өһүн, сүбэлэрин чу-
гастык ылынара. Сороҕор саҥа солооһун иирбэҕэ курдук элбэх маһын-
отун ыраастыыллара. Оҕонньор бөһүөлэктэн атынан сылдьара, кэлэ-
бара оҕолор өйүөлэрин аҕалан биэрэрэ.
Семен Черкашин эдэр-эмньик сааһыгар «Лена» колхоз, «Сардаҥа»
совхоз тутаах үлэһитэ, дэгиттэр механизатора этэ. Кыһын тракто­
рист буолан от-мас тиэйиитигэр, сайын отчут-масчыт бэрдэ, күһүн
комбайҥҥа олорон бурдук хомууругар сылдьара. Оччотооҕу түбүктээх
үлэни билигин ким ааҕан ситиэ баарай? Сэмэни аҥардас бурдук
үүннэрээччи быһыытынан сыаналыыр кэрэгэй. Кини отделение,
13