Page 14 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

Семен Гаврильевич салайааччылаах бурдук хаһаайыстыбата сиргэ
хаһаайынныы сыһыаны олохтообута, дьүккүөрдээх үлэни көрдөрбүтэ,
төрүт буортан туруктаах үүнүүнү ылара бурдугунан дьарыктанааччы-
ларга суолдьут сулустуу үтүө холобур буолар. Сэмэн салайбыт бурдугу
үүннэрэр хаһаайыстыбата 1991, 1992 сылларга ыспыт сирин хас биир-
дии гектарыттан 15-16-лыы центнер үүнүүнү хомуйан икки сыл субу-
руччу оройуоҥҥа бастаан чемпион аалай кыһыл лиэнтэтин кэппитэ.

Ойор күннээх оҕо саас эмиэ баара...

Семен Черкашин 1947 сыллаахха Бэрт Ууһун нэһилиэгэр Гаврил
Николаевич Черкашин I колхозтаах дьиэ кэргэнигэр бэһис оҕонон күн
сирин көрбүтэ. Кыракый Сеня дьоҕус нэһилиэгин ойуурун, маһын-
отун кэрийэн, моҕотойдоон, ыраас уутугар сөтүөлээн, сир астаан то­
рообут айылҕатын туохха да тэҥнэммэт сибиэһэй салгынынан тыынан
улааппыта.Тыа оҕотун сиэринэн кыра сааһыттан ханнык да үлэттэн
иҥнибэт, төрөппүттэрин кытта тэҥҥэ оҕус сиэтэн, ат миинэн, бурдук,
от үлэтигэр эриллибит буолан кыайыылаах-хотуулаах буола улааппы-
та. Сыырдаах орто оскуолатын ахсыс кылааһын бүтэрэн баран баҕа
өттүнэн колхоз производствотыгар үлэлии тахсар. Техникаҕа сыстаҕас
эдэр, үлэлиэн баҕалаах уолу колхоз салалтата Намҥа СПТУ-га механи-
затордар үөрэхтэригэр ыытар. 1967 сыллаахха дэгиттэр механизатор
идэлээх дойдутугар ананан кэлэр. Эдэр уолу уруккуттан билэр аатыр-
быт оҕуруоччукка Сүөдэргэ сир үлэтигэр сыһыараллар. Сэмэн даҕаны,
Сүөдэр даҕаны ахтыспыт дьон быһыытынан куустуһан ылбыттара:
«Дьэ, тукаам, диир Сүөдэр улаханнык кэтэспит киһи быһыытынан, —
испэр улаханнык күүтэр этим хаһан кэлэр диэн, хата бииргэ үлэлиир
күммүт үүннэ», — диэн ис сүрэҕиттэн өрө көтөҕүллэн туран эппитэ. Ити
сыл Сэмэн эргэ комбайны өрөмүөннээн «тып» курдук оҥосто охсоот
бурдук быһыытыгар Сүөдэр дьаһалынан үүнүүлээх Хаҥа бааһынатыгар
биир туораах сиэмэтин тохпокко таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Сүөдэр
оҕонньор эрэллээх солбугу иитэн-такыйан таһаарбытыттан, иһигэр бө-
ҕөх санаалаах: «Дьэ, аны санаата-оноото суох сынньаныахха да сөп бу-
олла, сири таптыыр, сиргэ сыһыаннаах эдэр киһилээхпин», — диэн субу
аҕай муоралыы долгуйдьуйа турбут бааһынатын быстара охсубут уолун
кэнниттэн астыммыт харахтарынан уоһун иһигэр ботугуруу хаалла.
Быйыл Сүөдэр Сүөдэрэбис өтөрүнэн-наарынан ылбатах үрдүк үнүүтүн
хомуйан киһи тэҥэ суох буола сылдьар. Сэмэн туһунан киһи этэ да бар-
бат, үөрүүтүттэн кыната эрэ суох... Үчүгэйдик сырыттахха, сыл хонук
дииллэрэ кырдьык. Ити кэмтэн ыла 40 сыл уу сүүрүгүнүү биллибэккэ
устан ааста. Ол былаһын тухары сир ууһа сүрэхтиин-быардыын Ийэ
сир кутгаах үлэҕэ дууһатын ууран, күүһүн-уоҕун толору биэрэн кэл-
бит дьонтон биирдэстэрэ. Оройуон чулуу суоппарын курдук, комбайн

12