Page 56 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

I
Бүгүҥҥү үөрүүлээх бырааһынньыгы үллэстэ кэлбиттэр Дьокуускай
куораттан Саха Республикатын үтүөлээх артыыстара Александр Самсо­
нов, Мария Николаева. Кинилэр кэрэ куоластара бырааһынньыгы өссө
тупсарда. Ити кэнниттэн бал кыттыылаахтара паараларынан наардаһан
умнулла быһыытыйбыт краковягы, цыганочканы, польканы, кырдьы-
бат вальсы, сиртэн мээчиктии тэйэн эрэрдии бэрт имигэстик, чэпчи-
китик туттан киэҥ саалы биир гына тэлээрэ эргичийбэхтээтилэр. «Бал
Хоруола уонна Королевата» диэн ветераннар балларыгар олохтоммут
номинация хаһаайыннарынан Найахыттан кэргэннии Светлана уонна
Федор Петровтар биир санаанан ааттаннылар.
Дьэ, ити курдук Баһылайдаах эдэр саастарын эргитэн киэһэ хойук-
ка диэри көрү көҕүлүттэн тутан, ыллаан-туойан, үҥкүүлээн-битийэн,
үөрэн-көтөн эдэрдии-эрчимнээх санаалаах тарҕастылар.
Үлэҕэ умсулҕан

Бэйэтэ анал бириэмэлээх ыгым үлэҕэ сыылбатыйыы, дьаалатынан
уһуннарыы саҕа куһаҕан хаачыстыба тэрээһин үлэҕэ баар буолуон та-
быллыбат диэн үөрэтэрэ олоҕун усталаах-туоратыгар бэрт үгүс эрэйи-
кыһалҕаны этинэн-хаанынан чугастык ылынан кыайыылаахтык
үлэлээбит салайааччы.
Үлэ — олох, үлэҕэ умсугуйдуҥ да, ол барыта санаа курдук табыллан
иһэр буолбатах, араас моһоллору, харгыстары көрсөрүҥ үгүс буолар.
Оттон олоххо туох эмэ саҥаны, бастыҥы тутуһан үлэлиир буоллах-
ха, дьэ били үлэҕэ умсулҕан санааҕын күүһүрдэн, күүскэр күүс эбэн
тустаах үлэҕэр үрдүк көрдөрүүлэри ситиһэн бараҕын. Баһылай үлэтэ
тахсыылаах буоларыгар аҕа табаарыстарыттан элбэххэ үөрэммитэ. Ол
билиитин үлэтигэр дьону көҕүлээһиҥҥэ көдьүүстээхтик туһаммыта.
Баһылай биригэдьиирдиир бириэмэтигэр общество интэриэһин тус
бэйэтин интэриэһиттэн өрүү үрдүктүк тутара. Биригэдьиир сулууспа-
лаах киһи курдук күннээҕи үлэтэ чааһынан хардыылаабат. Сарсыарда
ким хайа иннинэ эрдэлээн турар, киэһэтин хойутаан утуйар. Бүтүн би-
ригээдэни салайар уйгу-быйаҥ ууһа киһиттэн эрэ барытыттан ордук-
хоһу хамсаатаҕына, сырыттаҕына эрэ табыллар курдук. Биригэдьиир-
гэ наадалаах киһи үгүс буолар. Үлэһиттэр күннээҕи наадыйыылара
быа-туһах, иһит-хомуос ханна барыай? Ол быыһыгар, үлэһит ыалдьан
үлэтигэр тахсыбакка, ньирэй көрүллүбэккэ, ынах ыаммакка, саах
күрдьүллүбэккэ биригэдьиир аны солбук көрдөөһүнүн түбүгэр түһэр.
Оту тиэйтэрии, эбии аһылыгы оҥотторуу, былааннаах бородууксуйаны
ылыы биригэдьиир сүрүн үлэлэриттэн биирдэстэрэ.
Биригэдьиир Баһылай салайар биригээдэтигэр тиийэбин. Айылҕа
барахсан күөх ньаассын кырсын көҕөрдөн, хатыҥ күөх сэбирдэҕин
силигирэтэн, күөрэгэй көхтөөх ырыатын дьырылатан тупсан аҕай ту-
54