Page 51 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

бырааттыылар күүстэрин-уохтарын холбоон үлэлииллэр. Бу бааһынай
хаһаайыстыбаны тэрийбит киһинэн төрөппүт аҕалара Василий Илла­
рионов буолар.
Олох биир сиргэ турбат. Өрүс балысхан сүүрүгүнүү иннин диэки ку-
духхайдык баран иһэр. Бу сайдыы киһи күннээҕи олоҕор-дьаһаҕар то-
лору сыһыаннаах буоллаҕа эбээт...Сааһырдым, сөбүн үлэлээтим эдэр-
дэри боруобалыыр кэм кэллэ диэн быйылгыттан хаһаайыстыбатын
орто уолугар Димаҕа туттарбыт. Кырдьар, үлэни кыайбат буолар би-
риэмэ кэлиэ диэн өйдөбүлүнэн салайтаран, төрөппүт уолаттарын кыра
эрдэхтэриттэн батыһыннара сылдьан, үлэ үөрүйэхтэригэр сыһыаран,
үөрэтэн, билигин сүбэһит-амаһыт быһыытынан көмөлөһөр буолбут.
«Дабаадыма» бааһынай хаһаайыстыбата бэйэтэ сүөһү, сылгы иитти-
нэн уонна сир үлэтинэн хаһыс да сылын утумнаахтык дьаныһан туран
үлэлиир. Бу дьиҥ-чахчы хара илиилэринэн ньыппарынан, дьиэ кэр-
гэнинэн инникини өтө көрөн олохтоох салайыныыга киирбит турук-
таах хаһаайыстыбалартан биирдэстэрэ. Билиҥҥи ырыынак ыарахан
усулуобуйатыгар олорон биэрбэккэ олох хаамыытынан тэҥҥэ хаамсан
иһэллэр. Сүөһүнү, сылгыны иитиигэ, сиртэн туруктаах үүнүүнү ылыыга
сиргэ хаһаайынныы эрэ сыһыаннастахха аһылык бөҕө базатын тэрини-
эххэ сөбүн өйдөөн, быйыл дороххой уонна симэһиннээх аһылыктары
үүннэрэргэ үлэлэһэ сылдьаллар. Онуоха эппиэттиир техниканы атыы-
ластылар, өрөмүөннээтилэр, бааһыналарын оҥордулар.
- Туораахтаах культура ыһыытын биэс техниканан онуо буолан
кылгас болдьоххо үс сменанан тохтоло суох үлэлээн бүтэрбиппит. Бый­
ыл Остуойка эҥэр сытар бааһыналарбытыгар ынах сүөһүлэрбитигэр
дороххой аһылыгы сэргэ симэһиннээх аһылыгы бэлэмниир былаан-
наахпыт. Ол быһыытынан, биэс бааһынаны таҥастаан, бэлэмнээн
олоробут. Ыһыы сиэмэтин кэтэспиппит балачча эмэ бириэмэ аас-
та. Хаһаайыстыба бас билиитигэр 113 сылгылаахпыт, бу иһиттэн
45 биэлээхпит. Сүүстэн тахса ынах сүөһүлээхпит. Сыл ахсын иитэр
сүөһүлэрбитигэр сөптөөх аһылыгы бэлэмниибит. Ханныктаах да кыс-
тыкка оҕустарбат курдук дьаһана сатыыбыт. Быйылгы кыстыгы сүтүгэ
суох этэҥҥэ туораатыбыт. Быйыл отуттан тахса убаһаны сыл таһаар-
дыбыт. Сүрүн базабытыгар - Дабаадыма Эбэтэ диэн сиргэ сылгы типо­
вой базатын тутан үлэҕэ киллэрдибит. Бөһүөлэктэн чугас төрүүр биэ-
лэри көрөргө-истэргэ анаан база тутуннубут. Дьиэ үрдүттэн түүн-күнүс
көрөргө, наада тирээтэҕинэ тута суһал көмөнү оҥорорго табыгастаах.
Инникитин сылгыны ахсаан өттүнэн элбэтэр соруктаахпыт, — диир
аҕатын суохтаппат санаалаах эдэр салайааччы Дмитрий Васильевич.
Бу ини-биилэр сыралаһан үлэлэспит үлэлэрин түмүгүнэн улууска
биир туруктаах хаһаайыстыбалар ахсааннарыгар бигэтик киирбиттэрэ
санааларын бөҕөргөтөр, күүстэригэр күүс угар. Сыл ахсын сылгы ах-
саанын элбэтэн иһэллэрэ салаа кэскиллээҕин көрдөрөр. Маны сэргэ

49