Page 200 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

социацияларын президенэ Евгения Иванова эппитэ: «Билиэҥҥэ
түбэспит биһиги саллааттарбыт лааҕырга тус-туһунан, землячество
курдук холбоһон, төһө кыалларынан бэйэлэригэр көмөлөсүһэ са-
таабытгар быһыылаах, ол курдук, азиаттар, москвичтар, грузиннар
уо.д.а. атыттар бииргэ сылдьыбыттар, ол иһин немецтэр кинилэри
бииргэ ытыалыыр эбиттэр, ол испииһэктэртэн да көстөр», - диэ-
битэ. Бу биһиги таайбытын кытга биир испииһэккэ киирэн ьҥыл-
лыбыт саха дьонун туһунан биллэриини, барр аймахтара билэн су-
рук суруйуохтара, көрдүөхтэрэ диэн, мин ЯСИА информационнай
порталга уонна «Якутия» хаһыакка ыыппытым.
3) Список умерших военнопленных лазарета № 2 за 18 августа 1942
года. Приложение №46925. Бу докумуону көрдөххө, немецтэр эрдэ
ытыллыбыт дьон ааттарын толору испииһэгинэн кэлин уопсай
реестргэ киллэрэллэр эбит. Онон, Алексей Андреевич кулун тутар
31 күнүгэр 1942 сыллаахха ытыллар, лааҕырга өлбүт дьон уопсай
испииһэгэр ити дьыл атырдьах ыйын 18 күнүгэр киллэриллэр.
Итинник испииһэги немецтэр лазареттарга сыппыт саллааттар-
га эрэ оҥорбуттар, онон кини №2 лазарекка сыппыт уонна олох
мөлтөөбүтүгэр ытыллыбыт курдук.
Бу "Дулаг-184" лааҕырга барыта 89.000 биһиги саллааттарбыт
Смоленскай уобаласка Вязьма куорат атгыгар төгүрүктээһиҥҥэ
(котелга) түбэһэн суорума суолламмыттар. Немецтэр бу лааҕыр-
га аһаҕас халлаан анныгар, тимир боробулуоханан эргитэн баран,
билиэн ылбыт саллааттарын уута, аһа суох сытыарбыттар. Мөл-
төөбүт дьону, биһиги таайбыт курдук, ытан өлөрөллөр эбит. Вязь-
ма куораты биһиэннэрэ кулун тутар 12 күнүгэр 1943 сыллаахха
босхолообуттар, ол тухары лааҕыр үлэлии турбут. Ол 89.000 өлбүт
саллааттартан баара-суоҕа билигин 4000 эрэ киһи аата биллибит.
Былырыын Вязьма куоракка "Дулаг-184” лааҕыр сиэртибэлэ-
ригэр улахан Мемориальнай комплекс арыллыбыт, бу памятникка
50-чэ көстүбүт саллаатгар мөссүөннэрэ бронзаҕа кутуллан турал-
лар. Мемориал аһыллыытыгар Россия култууратын миниистирэ
Владимир Мединскэй эппит тылларын уларыппакка эрэ аҕала-
бын: «Только в этом лагере от голода, холода и болезней - тут
же находились тяжелораненные, в первую зиму 1941-1942 года на
страшном морозе погибло 70 тысяч наших солдат. Это даже нельзя
назвать геноцидом. Просто такого в мировой истории не было».
Олунньу 10 күнүгэр Российскай военнай-историческай об-
ществоттан мин сурук туттум, ол ис хоһоонун манна аҕалабын:
«Уважаемая Агафья Еремеевна! Ваша просьба по розыску
196