Page 56 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

эрийэн-эрийэн үүннэрэр, киһини үлэ имитэн-имитэн киһи оҥо-
рор. Дьэ, оннук олороохтообуттара дьоммут. Ол олохтон киһи-ха-
ра буолта Ньукулаан. Оччолорго ким хараҕар ким үүт ыгыай? Ба-
рыта бэйэҕиттэн тутулуктаах буоллаҕа. Олох долгуннаах үөһүгэр
сүгэ олугун бырахпыт курдук олорон истэҕин.
Оҕонньор ааспыт олоҕун эргитэ саныыра. Уһуннук, наҕыл-
лык, сиһилии саныыра. Тугу эмэ умнуом диэбиттии хат-хат төх-
түрүйэн өйдүү сатыыр. Сэрииттэн кэлбит сылын эргэтигэр туус
балыкка быраҕыллан үлэлии сылдьар Екатерина Семеновна Еме-
льянованы кэргэн ылбыта. Икки тулаайах дьон иллээхтик олор-
буттара. Кинилэри олох тардыыта ымсыырдан, онно бэйэлэрэ
баҕаран ытыктанар ыал буолан иһэллэр. «Киһи олоҕо син ити
ыһыллар хортуоппуй курдук эбит ээ», - диэн оҕонньор сонньуйа
саныыра. Чороҥ соҕотох хаалан баран, оҕо-уруу тэнийэн бардаҕа
ити. Кини түөрт оҕолоох, 17 сиэннээх, 32 хос сиэннээх, өссө төһө
киһи эбиллиэ биллибэт. Сиэннэрэ улахан олоххо киирии боруо-
гун атыллаатылар.
Сир үрдүгэр аҕыс уонтан тахса сыл олордо. Олордо да, астым-
макка хаалла. Хайдах эрэ аттаах киһи түннүгүнэн элэс гынан аас-
пытын курдук. Кини убайдарын батыһан бу сири буларыгар, бу
томторго ыал суох этэ. Ытыс сирэйин курдук ыраас саһыл хо-
нуу этэ. Солко былааты тиирэ таппыт курдук чараҥ тыа иилии
эргийэн суугунуу тыаһыыра. Көрүөххэ кэрэтэ бэрдэ. Хатыҥнаах,
Харбанньа, Арыылаах күөллэрэ толору ууланан, томтору эргийэ
сүүрэллэрэ. Айылҕа анаан айбыт, киһи-сүөһү уйата буоллун
диэбит курдуга. Ол билигин 200-тэн тахса ыаллаах дэриэбинэ.
Киһи-сүөһү тоҕуоруйбут, кэлии-барыы тигинээбит сирэ буолла.
Олох толору түөһүнэн тыыммахтыы сытар курдук үллэҥниир.
Бу барыта кини хараҕын ортотугар буолбута. Хас саҥа тутуу, хас
саҥа хамсааһын кини өйүн эргийэ көппүтэ. Сороҕо кини дьаһа-
лын күүппүтэ. Бу дэриэбинэ олоҕор, кини дьонугар Ньукулаан
сороҕор салайааччы, сороҕор сүбэлээччи, сороҕор кыггыгастаах
буолан кэлбитэ. Биэс уон сыл салайар үлэҕэ сылдьыбыта. Бири-
гэдьииринэн саҕалаан баран, охотоведынан түмүктээбитэ. Колхоз
солбуйар председателинэн, сельсовет председателинэн, биригээдэ
старшай биригэдьииринэн, ферма сэбиэдиссэйинэн, ветеринарынан
үлэлээбитэ. Ити үлэлэр кини төһөлөөх сыратын ылбытгара буолуой?
Мэник тылларыгар: «Суумка сүгэн баран сылдьыбыт киһи», - диэн
этэллэр. Оттон кинилэр олохторо тупсарын туһугар, оҕолоро ьгтаа-
батын, ыалдьыбатын туһугар хас түүн утуйбатаҕа буолуой? Хас түүн
52