Page 258 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ТҮҮЛЭЭХ нэһилиэгэ

Түүлээх нэһилиэгэ

Алексеев Афанасий Кононович

Афанасий Кононович Ааексеев чинчийэр, айар үлэтигэр Аҕа
дойду Улуу сэриитин тиэмэтэ баһыйар өрүтү ылыан ылар. Кини
уһун сылларга уоттаах сэрии бэтэрээннэрин, кыргыс толоону-
гар охтубут уонна сураҕа суох сүппүт буойуннары үйэтитиигэ
хоннохтоохтук үлэлэспитин туһунан биир дойдулаахтара, ордук
аҕам саастаахтар, үчүгэйдик билэллэр дии саныыбын. Түүлээх
нэһилиэгин бэтэрээннэрин, тыыннаахтарына баттаһан, бары-
ларын кытта сэһэргэспит, кинилэр кэпсээннэрин схруммут,
үөрэҕэ суох, ханна сылдьыбыттарын да быһааран билбэт сорох
кырдьаҕастар бойобуой суолларын ирдэһэн, туоһу буолан сөр-
гүппүт үтүөлээх. Маны таһынан улуус бары нэһилиэктэриттэн
Уус Алдан уонна өрөспүүбүлүкэ өйдөбүнньүк кинигэлэригэр
киллэриллибэтэх буойуннар ааттарын хомуйан бэчээккэ таһаарбыта. Онон Афанасий
Кононович документальнай ис хоһоонноох «Ытык иэс» (1996 с.), «Номоххо киирбит
буойун» (2009 с.), «Сырдык ааттара умнуллуо суохтаах» (2009 с.) кинигэлэрин суолта-
лара, күн-дьыл ырааттаҕын ахсын, үрдээн иһиэҕэ.
А.К. Алексеев Уус Алдан улууһун Түүлээх нэһилиэгэр 1935 с. бэс ыйын 18 күнүгэр
күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ Матрена Кононовна Алексеева нэһилиэк түс-бас, ытык-
танар киһитин Уутунньук Куонаан түөрт уолун кэнниттэн соҕотох кыыһа этэ. Кини
Бороҕоҥҥо райздрав сэбиэдиссэйинэн уонна бырааһынан үлэлээбит Таатта киһитин
Михаил Степанович Григорьевы кытта көрсөн, таптаһан, бу икки үтүө дьонтон си-
лис тардар дьылҕаламмыт эбиппит. Ол эрээри Мотрена Кононовна сааһырбыт аҕатын
хаалларан дойдутуттан арахсыбатах, атын сиргэ үлэҕэ көһөр бырааһы кытта барсы-
батах. Михаил Степанович эмиэ кэргэннэммэккэ, дьиэ-уот тэриммэккэ салгыы Гор-
найга, Дьокуускайга, Садыҥҥа, Дьабарыкы Хайаҕа, кэлин өлүөр диэри Тааттаҕа рай-
здравынан үлэлээбит. Кини Гражданскай сэриигэ Котрус этэрээтигэр биэлсэринэн
сылдьыбыт. 1930 с. Москваҕа 2-с Медицинскэй университеты бүтэрбит, Алампаны
кытта Өксөкүлээх Өлөксөйү тиһэх күннэригэр ыарыыласпыт, Гражданскай сэрии ге-
ройун Бартыһаан Дьөгүөрэби иккитэ Кириэмилгэ тьыбаасчыт быһыытынан арыаллас-
пыт, П.А. Ойуунускай кэнниггэн 1930—1931 сс. Доруобуйа харыстабылын наркомунан
үлэлээбит. Онтон биир дойдулаахтара, тааттатар саҥа тэриллибит оройуоҥҥа ыҥыран
таһаараннар, бастакы райздрав сэбиэдиссэйэ буолбут. Тааттаҕа сэбиэскэй доруобуйа
сигимин олохтооһуҥҥа уонна 1950-с сьпларга оччолорго Саха сиригэр биир бастыҥ
батыыһа комҥтексын гуттарбыт улахан үтүөлээх. Маны таһынан 1939—1940 сс. иккис-
тээн Москваҕа идэтин үрдэтинэн, сахалартан бастакы рентгенолог-быраас буолбут.
М.С. Григорьев аҕата Сэргээнэй оҕонньор, бэйэтин кэмигэр улууска ытыктанар уос-

254