Page 343 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ЧЭРИКТЭЙ нэһилиэгэ

киһи этэ. Кини уруһуйдуур талааннааҕа. Статин мэтириэтин үүт-үкчү оҥорбута оскуо-
лаҕа ыйанан турбута. Мин Н. Заболоцкай «Сайылыкка» кэпсээнинэн уруок ыыппытын
билигин да өйдүүбүн. Биир уолбут бандьыыт маатыралаата, үөҕүстэ диирин оннугар
дьиҥнээхтик маатыра тылын туттубутугар, хор, онно да учууталбыт кыыһырбакка,
итинник тылы туттубат буол, үөхсүү тылы туттар куһаҕан диэн этэ турара билигин да
харахпар көстөр.
Саас буолла да, оскуолаҕа хайыһардаталлара. Павлов диэн киһи хатыҥынан хайыһар
оҥорон, үстүү солкуобайга атыылыыр этэ. Дьэ онно, биһигиттэн аҕа, курбуу курдук
уҥуохтаах Тоомуска уол сүүрэрин көрө-көрө ымсыырарбыт, сөҕөрбүт. Тоомуска, аны
санаатахха, 3 биэрэстэни 18 мүнүүтэнэн кэлэрэ, ол да оччолорго этэрбэһинэн, куһаҕан
мас хайыһарынан сүүрэргэ, сөҕүмэр ситиһии этэ. Мин оҕо сааспар син кытыгырас
курдук сананарым. Биирдэ ыһыахха оҕолору сүүрдүү буолбута. Уол-кыыс диэн араа-
рыы суох, бары сүүрээри аҕай турабыт. Хамаанда бэриллээтин кытта дьэ, түһүнэн кэ-
биһэбит. Көр, онно Винокурова Варя (Ивановна) барыбытын киһилээбэтэ, элэстэнэн
биэтэккэ урутаан таҕыста, мин иккиһинэн кэллим. Аны туран, «оонньооботох оҕо саас-
пыт» дэниллэр гынан баран, оҕо буолан баран хайдах оонньообот буолуохпутуй... Харах
симсэ, оҥхойдоһо, бырыычыкалыы, лапталыы, сасыһа оонньуур буоларбыт. Лаптаҕа
Пермяков Дмитрий (кэлин Омскайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын институтун бүтэрбитэ)
мааһа табыллара. Кини аһарымтаҕай, сымса, олох туттаран туран сыыһа бырахтарар
уонна мээчиги охсон баран, үргүлдьү аһара-аһара төттөрү сүүрэн кэлэрэ.
Оскуолабытыгар ол-бу испэктээх буолара. Биирдэ кукольнай театры аҕалан көрдөр-
бүттэрэ. «Чапаев» диэн саҥата суох киинэни көрбүппүн өйдүүбүн. Генераторы эрий-
бит оҕо босхо киинэ көрөрө.
Фроҥҥа баран өлбүттээхтэргэ 3-түү киилэ курупчаакы бурдугу биэрэллэрэ. Бэс мас
сутукатын кыра гына кырбаан, ол бурдуктан кутан сэлиэйдээн иһэрбит. Эргэ халҕан да
тириитин куйахалаан, ууга өр буһаран, амтан биэрэн, ону иһэрбит. Дьэ, куттал бөҕөнөн
күһүн тохтубут сиэмэни итигэстээн, быталаан туһанарбыт. Тутулуннаххына, хаайыыга
бараҕын дииллэр. Аччыктаан өлүөҥ дуо... Биирдэ олох саамай ыараабыт кэмигэр Бо-
тойордорго (Федоровтарга) дьукаахтаһан кыстаабыппыт. Мин эбэм Дьэлигэ биэлээх
этэ, ону ким да билбэтинэн аҕалтаран, таһырдьа сэргэҕэ баайан сүүскэ биэрбиттэрэ
уонна дьиэҕэ соһон киллэрэн астаабыттара. Дьиэ иһин сууйан-сотон, таһырдьа тох-
тубут хаары ыраастаан, көмөн кэбиспиттэрэ. Дьэ уонна биһигини, оҕолору, кимиэхэ
да кэпсээйэҕит диэн кытаанахтык сэрэппиттэрэ. Бэйэҥ да сүөһүгүн сиириҥ көҥүл-
лэммэт этэ, биллэхтэринэ эмиэ хаайыы. Ама да ааспытын иннигэр, кытаанах кэмнэр
этилэр... Билигин аһаҕастык саҥарар кэм кэлэн, 70-ча сыл ааспытын кэннэ, ыарахан
сүгэһэр оҥосто сылдьыбьгг кырдьыкпын билинэн кэпсиибин. Инчэҕэй гирбэҕэ бысты-
батын курдук, син итинник дьоммут дьаһанан, туулаан, куобахтаан оҕолорун тыыннаах
хааллардахтара дии.
Уопсайынан маассабай сутааһын, өлүү-сүтүү биһиэхэ буолбатаҕа. Хоргуйуу, тиийим-
мэт-түгэммэт буолуу, аччык сылдьыы ханна барыай. Босиков Иннокентий диэн киһи
турааҕы өлөрөн, аһылык оҥостор диэни истибитим. Детсад диэн буолбакка, приемнай
пууҥҥа күнүстэри-түүннэри үлэлиир дьахталлар кыра оҕолорун көрө сылдьыбыттара.
Онно сылдьар бырааппын Федоров Бүөчэни «өллө, кэлэн ылыҥ» диэн илдьиттээбит-
тэрин ийэм баран аҕалбыта. Ийэм, муударай дьахтар буолан, уолу остуолга сытыаран,
айаҕар түннүк тааһын уурбутугар, таас тунааран уол тыыннааҕын билбит. Ыалдьан,
аччыктаан өйө суох сытар оҕону өлбүт диэбиттэр. Ийэм уолун аһатан, эмтээн бэттэх
аҕалбыта. Менингиттээбит уол эпэрээссийэлэнэн киһи буолбута. Бүөчэ үөрэҕи кыайан
ылбатаҕа да, ханна тугу соруйалларын чиэһинэйдик толорор үлэһит бэрдэ буолбута.
Таһаарыылаах үлэтин иһин элбэхтик, матасыыкылга тиийэ бириэмийэлэммитэ.
Сэрии бүтэр сылыгар холкуостаахтар дохуот аахсан, эт, арыы, тар, о.д.а. ылбыттара.
Кыайыы күнүгэр ыһыы бүтэн, үөрүү-көтүү, өрөгөйдөөһүн икки бүк буолбута. Дьон
сүргэтэ көтөҕүлтүбүтэ, олох чэпчииригэр эрэл үөскээбитэ.

339