Page 341 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ЧЭРИ1СГЭЙ нэһилиэгэ

Лукачевскай Петр Николаевич

Чэриктэй нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, ытыктанар ыал
аҕата, эһэтэ Петр Николаевич Лукачевскай 1938 сыл балаҕан
ыйын 12 күнүгэр Өнөргө холкуостаах дьиэ кэргэҥҥэ төрдүс
оҕонон төрөөбүтэ. Аҕата Николай Илларионович (1906 с.т.) Чэ-
риктэй алааһыгар Хоту Эбэттэн Босиковтар кыыстарын Елена
Ивановнаны кэргэн ылан, Өнөргө сүгүннэрэн илдьэн эйэлээх-
тик олорбуттара, холкуос туруу үлэһиггэрэ буолбуттара. Елена,
эр киһи курдук, ханнык да үлэттэн толлубат, хоһуун үлэһит
дьахтар этэ. Кэмэ да оннук буолан, саҥа тэриммит холкуоста-
рын туһугар биир өрөбүлэ суох, тугу соруйалларын барытын
саба түһэн, күүрээннээхтик үлэлээбиттэрэ. Аҕалара «Кыһыл
Сулус» холкуоска бэрэссэдээтэллии сылдьыбыта. Холкуос биир
бастакы ударнига, стахановеһа этэ. Ону таһынан бэйэтин кэмигэр оройуоҥҥа бил-
лэр мас, тимир ууһа. Оройуон маҥнайгы хаһыата «Болыпевиктыы тэрийээччи» 1935
сыл муус устар 4 күнүттэн тахсар. Бу хаһыат тахсарыгар, советскай-партийнай үлэһит
Федоров Василий Гаврильевич ахтарынан, В.И. Ленин клишетын сибиниэстэн Нико-
лай Илларионович куппут, онон хаһыат тахсарыгар улуу сирдьит портрета бэчээттэнэр
буолбут. Чахчы уус талааныгар итэҕэйэн, маннык эппиэтинэстээх сорудаҕы 29-таах
эдэр киһиэхэ биэрэн толортордохторо. «Ньукулай чахчы улахан уус эрэ буолбатах, ону
таһынан бэйэтэ өйүттэн айар мындыр киһи этэ», — диэн кырдьаҕастар ахталлар. Ол
курдук, туох да улахан үөрэҕэ суох, холкуостаах киһи бэйэтэ өйүнэн айан 500 кг диэри
ыйыыр ыйааһын оҥорбут. Ол саҕана, туох барыта дэлэйэ илигинэ, наадалаах тэрил
оҥоһуллан, холкуоска хойуккааҥҥа диэри туһаммыттар. Туттар сэби-сэбиргэли, дьиэ
малын тып-тап курдук оҥорорун дьон ахтар.
Сэрии саҕаламмытыгар аҕалара биир бастакынан сэриигэ ыҥырыллыбыта. Николай
Илларионович 1942 сыл муус устар 30 күнүгэр сэриигэ геройдуу охтубут. Кини көмүс
уҥуоҕа Смоленскай уобалас Износкинскай оройуонун Баклаши дэриэбинэтигэр харал-
лан сытар. Нүөмэрэ 148 — 171.
Ийэлэрэ олох ыараан, дьонун кытта өйөһөн олороору, 4 кыра оҕотун илдьэ Дүпсүҥҥэ
көһөн кэлбитэ. Эр дьон сэриигэ бараннар, кинилэр оннуларыгар дьахталлар бары ыара-
хан үлэни толороллоро. Оннук үлэлии сылдьан, ийэлэрэ тымныйан улаханнык ыал-
дьан, куоракка да киирэн эмтэннэр туһаммакка, 1945 сыл саас кулун тутарга өлбүтэ...
Ийэлээх аҕалара киһи саамай үлэлиир-хамсыыр, ситэр-хотор кэмигэр 35-36 эрэ
саастарыгар сэрии содулуттан өлөннөр, күҥҥэ көрдөрбүт 5 оҕолоро төгүрүк тулаайах
хаалбытгара. Амарах таайдара Босиков Петр Иванович кэргэнинээн оҕолору ыспакка,
күүстэрэ кыайарынан иитэ ылбыттара. Бүөтүр оччолорго биэс аҥаар эрэ саастааҕа,
онон ииппит дьонун ийэ-аҕа курдук көрөн улааппыта. Биир ынахтаах буоланнар уонна
күөллэригэр балыктаан, сут-кураан дьыллары элбэх иитимньилээх ыал нэһиилэ туораа-
бытгара. Сэрии бүтэн, кыра Бүөтүр оскуолаҕа үөрэнэ барбыта. Аны улахан дьиэ кэр-
гэн баһылыга, таайдара 1950 сыллаахха ыалдьан өлөр, онтон ыла кырдьаҕас саҥастара,
муударай Босикова Ашна Михайловна күүһэ кыайарынан, тиийэринэн оҕолору иип-
питэ, үөрэттэрбитэ. Кини сүбэтинэн, көмөтүнэн оҕолор бэйэ-бэйэлэрин өйөһөн-өй-
дөһөн, көмөлөсүһэн улааппыттара, утуу-субуу алаһа дьиэлэриттэн олох киэҥ суолугар
үктэммиттэрэ.
Петр Дүпсүн оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан, бэйэтин курдук сытыы-хотуу Дуня
Новгородованы кытта доҕордоспута. Кинилэр оскуолаларын чиэһин көмүскээн, спорт
араас көрүҥэр күрэхтэһэллэрэ. Доҕордуу сыһыаннара тапталга кубулуйан, 1960 сыл-
лаахха олохторун холбообуттара, Чэриктэйгэ олохсуйбуттара. Бүөтүр бастаан уот кил-
лэрэр станцияҕа, онтон уонча сыл тырахтарыыстаабыта, кэлин кадровай булчутунан
үлэлээн биэнсийэҕэ тахсыбыта. 52 сыл бииргэ олорбут Евдокия Федоровната күн си-

337