Page 88 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

Алаастарга от бөҕө үүнэн, үлэ күөстүү оргуйбута. Ат, оҕус охсордоро сменанан үлэ-
лээннэр, алаастар ходуһалара кэҥээбиккэ дылы нэлэччи охсуллан, тэлгэнэн испит-
тэрэ. Мустарааччылар килэччи тардыллан куурбут оттору харааран олорор гына атта-
рынан субуулаан, охсооччулартан хаалсымаары күрэстэһэр курдуктара. Ол субуулары
былдьаһыспыт курдук дьахталлар, оҕонньоттор бугуллаан иһэллэрэ, алаас уолбалара
бычыгыраан олорор бугулунан туолаллара.
Мин Петр Семенович Ушницкай оҕонньорго субуу түгэҕин харбыырым. Петр Се-
менович уһун күн устата уончата саҥарара. Тохтоон ылбат, утатар диэни билбэт, табах
тардыбат. Сарсыарда үлэтин саҕалаабыт тэтимин күн бүтүөр диэри ыһыктыбат идэ-
лээҕэ.
Субуу түгэҕин харбыы сылдьан, атаҕыҥ тарбаҕын хабарҕата быһа барбытын хадьы-
малга үктээн сытыы, сүлүһүннээх ыарыы амтанын элбэхтэ даҕаны билбитим ол дьу-
лаан сайын... Бара сатааммын атахпын соһон хаама сатыырым. Ол даҕаны быыһаабат
этэ, син биир атах аһыйталыыра.
Ыкса күһүн ийэлээх аҕабыт күһүнү быһа Киренскэйгэ мас таҥастааһыныгар сыл-
дьан, ыалдьан, доруобуйаларынан сыыйыллан төннөн кэлбитгэрэ. Кэлбиттэрэ да, тута
үлэ үөһүгэр түһэн, үрэххэ хомуур үлэтигэр барбытгара. Бас билэр дьиэбит суоҕа, онон
үксүгэр ферма дьиэтигэр эҥээрдэһэн олорбуппут...»
Николай, 1948 сылга Өнөр оскуолата сэтгэ кылаастаах буолбутугар, 1948—1949,
1949—1950 үөрэх сылларыгар салгыы үөрэнэн, 5-6 кылаастары бүтэрбитэ. Алтыс кылаа-
һы бүтэрээт, 1949 с. тута Сэбиэскэй Армия кэккэтигэр сулууспаҕа ыҥырыллар.
Аармыйаттан 1953 сыл күһүнүгэр кэлэн үөрэҕин салҕаан, 1954 сыллаахха 7 кылааһы
бүтэрэн, Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумугар киирэн агроном идэ-
тин ылар. Техникумҥа үөрэнэр икки маҥнайгы куурсугар техникум комсомольскай
тэрилтэтин сэкирэтээринэн талыллан үлэлээбитэ. Сайыҥҥы каникулугар техникум
үөрэнээччилэрин тыа хаһаайыстыбатын производствотыгар актыыбынайдык кытын-
нарбытын иһин Комсомол уобаластааҕы комитетын аатыттан икки төгүллээн Бочуоту-
най грамотанан наҕараадаламмыта.
1958 с. төрөөбүт нэһилиэгэр агрономунан үлэлиир.
1962 сыллаахха Дьокуускайдааҕы государственнай университет историяҕа отделение-
тыгар үөрэххэ киирэр. 1967 сыллаахха үөрэҕин бүтэрэр, Бэйдиҥэ 8 кылаастаах оскуо-
латын дириэктэринэн үлэлиир.
Ити үлэлии олордоҕуна, партия оройуоннааҕы комитетын уурааҕынан оройуон кии-
нин коммунатьнай уонна тупсаран тутуу комбинатын начальнигынан анаабыттара.
Онтон салгыы тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин профсоюһун комитетын бэрэссэ-
дээтэлин, оройуоннааҕы страховкалыыр инспекция начальнигын, сопхуостарга тутуу-
ну ыытар тэрилтэ ыстаарсай экономиһын, ааҕар-суоттуур уонна иһитиннэрэр станция
начальнигын дуоһунастарыгар таһаарыылаахтык үлэлээбитэ.
1984 сыллаахтан бочуоттаах сынньалаҥҥа да бардар, «Агропромстрой» МПМК-гар
маастарынан. кэлин эргиэҥҥэ оробуочайынан 1995 сылга диэри үлэлиирин тохтоп-
потоҕо. «Знание» өрөспүүбүлүкэтээҕи лектордар обществоларын лекторынан, пропа-
гандиһынан үтүө суобастаахтык үлэлээн, партия уобаластааҕы комитетын Бочуотунай
грамоталарынан икки төгүл бэлиэтэммитэ.
Үлэ, тыыл бэтэрээнэ, Өнөр, Мүрү нэһилиэктэрин, Уус Алдан улууһун Бочуоттаах
олохтооҕо.
Үлэлээбитин тухары тирээн турар, быһаарыыны эрэйэр боппуруостарга бэйэтин
көрүүтүн, салайааччы быһыытынан санаатын этэн, оройуоннааҕы хаһыат балаһатары-
гар элбэхтэ бэчээггэнэрэ.
«Сир быйаҥнаах, киһи сатабыллаах» (2007), «Өнөрдөр умнуллубат мөссүөннэрэ. Тө-
рүччү» (2010) кинигэлэри суруйбута өрөспүүбүлүкэ, нэһилиэк общественноһын киэҥ
сэҥээриитин, үрдүк сыанабылын ылбыта. Ити курдук, Николай Алексеевич Черно-

84